پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۱۵ دیوان حافظ

به کویِ میکده یا رب سحر چه مشغله بود؟

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

نظری خجسته از بخت در راه است؛ حافظ در بیت هفتم می‌گوید ستاره‌ام نگاهی سعد در راه دارد، که دیشب ماه با روی یار در برابر هم بود. فال تو نوید طالعی خوش را می‌دهد. پند دیگر این غزل این است که بعضی حقیقت‌ها را باید با دل فهمید، نه با بحث و جدل؛ آنچه در آن مجلس می‌گذشت، فراتر از قیل و قال مدرسه بود. به احساست اعتماد کن.

شاه‌بیت فال شما

ز اخترم نظری سعد در رَه است که دوشمیان ماه و رخِ یارِ من مُقابله بود

متن کامل غزل

به کویِ میکده یا رب سحر چه مشغله بود؟که جوشِ شاهد و ساقی و شمع و مشعله بود

حدیثِ عشق که از حرف و صوت مُستَغنیستبه نالهٔ دف و نی در خروش و ولوله بود

مباحثی که در آن مجلسِ جنون می‌رفتوَرایِ مدرسه و قال و قیلِ مسأله بود

دل از کرشمهٔ ساقی به شُکر بود ولیز نامساعدیِ بختش اندکی گِلِه بود

قیاس کردم و آن چشمِ جادوانهٔ مستهزار ساحر چون سامریش در گَله بود

بگفتمش به لبم بوسه‌ای حوالت کنبه خنده گفت کِی‌ات با من این معامله بود؟

ز اخترم نظری سعد در رَه است که دوشمیان ماه و رخِ یارِ من مُقابله بود

دهانِ یار که درمانِ دردِ حافظ داشتفغان که وقتِ مُرُوَّت چه تنگ حوصله بود

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۱۶ است:

آن یار کز او خانهٔ ما جایِ پَری بودسر تا قدمش چون پَری از عیب بَری بود

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در وصف مجلسی شورانگیز در سحرگاه. خدایا، سحر در کوی میکده چه غوغایی بود که شاهد و ساقی و شمع و مشعل در جوش بودند. بیت دوم نکته‌ای ژرف دارد: سخن عشق که از حرف و صوت بی‌نیاز است، با ناله دف و نی در خروش بود. بیت سوم مشهور است: مباحثی که در آن مجلس جنون می‌رفت، فراتر از مدرسه و قال و قیل مسئله بود. بیت هفتم به طالع خوش اشاره دارد: از ستاره‌ام نظری سعد در راه است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.