پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۱۷ دیوان حافظ

مسلمانان مرا وقتی دلی بود

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

به دنبال همدمی هستی که بتوانی مشکلت را با او بگویی؛ حافظ هم با حسرت از دلی یاد می‌کند که وقتی در گرداب غم می‌افتاد، به تدبیرش امید ساحل داشت: دلی همدرد و یاری مصلحت‌بین. فال تو می‌گوید چنین همدمی را پیدا کن، یا خودت برای کسی چنین یاری باش. صبور بمان؛ دل‌های همدرد یکدیگر را پیدا می‌کنند.

شاه‌بیت فال شما

دلی همدرد و یاری مصلحت بینکه اِستِظهارِ هر اهلِ دلی بود

متن کامل غزل

مسلمانان مرا وقتی دلی بودکه با وی گفتمی گر مشکلی بود

به گِردابی چو می‌افتادم از غمبه تدبیرش امیدِ ساحلی بود

دلی همدرد و یاری مصلحت بینکه اِستِظهارِ هر اهلِ دلی بود

ز من ضایع شد اندر کویِ جانانچه دامنگیر یا رب منزلی بود

هنر بی‌عیبِ حِرمان نیست لیکنز من محروم‌تر کِی سائلی بود؟

بر این جانِ پریشان رحمت آریدکه وقتی کاردانی کاملی بود

مرا تا عشق تعلیمِ سخن کردحدیثم نکتهٔ هر محفلی بود

مگو دیگر که حافظ نکته‌دان استکه ما دیدیم و محکم جاهلی بود

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۱۸ است:

در ازل هر کو به فیضِ دولت ارزانی بُوَدتا ابد جامِ مرادش همدمِ جانی بُوَد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از سوزناک‌ترین غزل‌های حافظ در حسرت دلی که از دست رفت. ای مسلمانان، روزگاری دلی داشتم که اگر مشکلی بود با او می‌گفتم؛ وقتی از غم در گردابی می‌افتادم، به تدبیر او امید ساحلی بود. بیت سوم آن دل را توصیف می‌کند: همدرد و یاری مصلحت‌بین که پشتوانه هر اهل دلی بود. بیت پایانی با فروتنی تلخی تمام می‌شود: دیگر نگو حافظ نکته‌دان است، که ما دیدیم و نادانی تمام‌عیار بود.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.