پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۲۱ دیوان حافظ

چو دست بر سرِ زلفش زنم به تاب رَوَد

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

ای صاحب فال، در راهی که پیش گرفته‌ای با شتاب نرو؛ حافظ می‌گوید راه عشق پرآشوب است و کسی که در آن شتاب کند، می‌افتد. شاید طرف مقابل ناسازگاری می‌کند و هر بار که پیش می‌روی، عقب می‌کشد. پند ژرف بیت آخر را هم بشنو: «حجاب راه تویی حافظ، از میان برخیز». گاهی بزرگ‌ترین مانع خود ما هستیم؛ منیت را کنار بگذار تا راه باز شود.

شاه‌بیت فال شما

طریقِ عشق پرآشوب و فتنه است ای دلبیفتد آن که در این راه با شتاب رود

متن کامل غزل

چو دست بر سرِ زلفش زنم به تاب رَوَدور آشتی طلبم با سرِ عِتاب رَوَد

چو ماهِ نو رَهِ بیچارگانِ نَظّارهزَنَد به گوشهٔ ابرو و در نقاب رود

شبِ شراب خرابم کُنَد به بیداریوگر به روز شکایت کنم به خواب رود

طریقِ عشق پرآشوب و فتنه است ای دلبیفتد آن که در این راه با شتاب رود

گدایی درِ جانان به سلطنت مفروشکسی ز سایهٔ این در به آفتاب رود؟

سوادِ نامهٔ مویِ سیاه چون طی شدبَیاض کم نَشَوَد گر صد انتخاب رود

حباب را چو فِتَد بادِ نخوت اندر سرکلاه داریَش اندر سرِ شراب رود

حجابِ راه تویی حافظ از میان برخیزخوشا کسی که در این راه بی‌حجاب رود

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۲۲ است:

از سرِ کویِ تو هر کو به ملالت برودنرود کارش و آخِر به خجالت برود

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در ناسازگاری یار و پند آرامی در راه عشق. وقتی دست بر زلفش می‌زنم برآشفته می‌شود و اگر آشتی بخواهم با سرزنش می‌رود. بیت چهارم پندی روشن است: راه عشق پرآشوب است؛ کسی که با شتاب در این راه برود می‌افتد. بیت پنجم مشهور است: گدایی در جانان را به سلطنت مفروش؛ چه کسی از سایه این در به آفتاب می‌رود؟ بیت پایانی از ژرف‌ترین ابیات است: حافظ، خودت حجاب راهی؛ از میان برخیز.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.