پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۲۴ دیوان حافظ

خوشا دلی که مدام از پِی نظر نرود

تعبیر فال

پیام کلی: پند

تمرکزت را حفظ کن و دنبال هر فرصت کوچکی نرو؛ حافظ می‌گوید خوشا دلی که پیوسته دنبال هر نگاهی نمی‌رود. فال تو پند می‌دهد مثل باز سفید باشی که برخلاف باشه، دنبال هر شکار کوچکی نمی‌رود. هرزه‌گردی و پراکندگی کاری از پیش نمی‌برد. هدف ارزشمندت را برگزین، برایش صبر کن و نیرویت را برای آن نگه دار.

شاه‌بیت فال شما

به تاجِ هدهدم از رَه مَبَر که بازِ سفیدچو باشه در پِی هر صیدِ مختصر نرود

متن کامل غزل

خوشا دلی که مدام از پِی نظر نرودبه هر دَرَش که بخوانند بی‌خبر نرود

طمع در آن لبِ شیرین نکردَنَم اولیولی چگونه مگس از پِی شکر نرود

سوادِ دیدهٔ غمدیده‌ام به اشک مشویکه نقشِ خالِ توام هرگز از نظر نرود

ز من چو بادِ صبا بویِ خود دریغ مدارچرا که بی سرِ زلفِ توام به سر نرود

دلا مباش چنین هرزه گَرد و هرجاییکه هیچ کار ز پیشت بدین هنر نرود

مکن به چشمِ حقارت نگاه در منِ مستکه آبرویِ شریعت بدین قَدَر نرود

منِ گدا هوس سروقامتی دارمکه دست در کمرش جز به سیم و زر نرود

تو کز مکارمِ اخلاق عالَمی دگریوفایِ عهدِ من از خاطرت به در نرود

سیاه نامه‌تر از خود کسی نمی‌بینمچگونه چون قلمم دودِ دل به سر نرود

به تاجِ هدهدم از رَه مَبَر که بازِ سفیدچو باشه در پِی هر صیدِ مختصر نرود

بیار باده و اول به دستِ حافظ دهبه شرطِ آن که ز مجلس سخن به در نرود

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۲۵ است:

ساقی حدیثِ سرو و گل و لاله می‌رودوین بحث با ثَلاثهٔ غَسّاله می‌رود

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی بلند با پندهایی در پاکی نگاه و وفا. خوشا دلی که همیشه دنبال هر نگاهی نمی‌رود و به هر دری که بخوانندش بی‌خبر نمی‌رود. بیت دوم تمثیلی شیرین است: بهتر است به آن لب شیرین طمع نکنم، اما مگس چگونه دنبال شکر نرود؟ بیت پنجم پندی روشن است: ای دل، این‌قدر هرزه‌گرد و هرجایی مباش، که با این هنر کاری پیش نمی‌رود. بیت دهم تمثیل باز سفید است: باز سفید مانند باشه دنبال هر شکار کوچکی نمی‌رود.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.