حافظ · غزل شماره ۲۲۵
ساقی حدیثِ سرو و گل و لاله میرود
ساقی حدیثِ سرو و گل و لاله میرودوین بحث با ثَلاثهٔ غَسّاله میرود
مِی ده که نوعروسِ چمن حَدِّ حُسن یافتکار این زمان ز صنعتِ دَلّاله میرود
شِکَّرشِکن شَوَند همه طوطیانِ هندزین قندِ پارسی که به بَنگاله میرود
طِیِّ مکان ببین و زمان در سلوکِ شعرکاین طفل یک شبه رَهِ یک ساله میرود
آن چشمِ جادوانهٔ عابدفریب بینکش کاروانِ سِحْر ز دنباله میرود
از رَه مَرو به عشوهٔ دنیا که این عجوزمکّاره مینشیند و مُحتاله میرود
بادِ بهار میوزد از گُلْسِتانِ شاهوز ژاله باده در قدحِ لاله میرود
حافظ ز شوقِ مجلس سلطان غیاثِ دینغافل مشو که کارِ تو از ناله میرود
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
سخن و هنرت فراتر از مرزها خواهد رفت. فریب ظاهر فریبنده دنیا را نخور و روی کار ارزشمندت تمرکز کن.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی مشهور که به روایتهای تاریخی برای سلطان غیاثالدین، پادشاه بنگاله، فرستاده شد. ساقی، سخن از سرو و گل و لاله است و این بحث با سه پیمانه غمزدا میرود. بیت سوم از مشهورترین ابیات دیوان است: همه طوطیان هند شکرشکن میشوند از این قند پارسی که به بنگاله میرود؛ یعنی شعر فارسی شیرینتر از شکر است. بیت چهارم از سرعت سفر شعر میگوید: این طفل یکشبه راه یکساله را میرود. بیت ششم پندی درباره فریب دنیاست.
شرح بیتها
بیت ۱ساقی حدیثِ سرو و گل و لاله میرود / وین بحث با ثَلاثهٔ غَسّاله میرود
ساقی، سخن از سرو و گل و لاله است و این بحث با سه پیمانه غمزدا ادامه دارد.
بیت ۳شِکَّرشِکن شَوَند همه طوطیانِ هند / زین قندِ پارسی که به بَنگاله میرود
همه طوطیان هند شکرشکن خواهند شد از این قند پارسی که به بنگاله میرود.
بیت ۴طِیِّ مکان ببین و زمان در سلوکِ شعر / کاین طفل یک شبه رَهِ یک ساله میرود
درنوردیدن مکان و زمان را در سلوک شعر ببین، که این طفل یکشبه راه یکساله را میرود.
بیت ۶از رَه مَرو به عشوهٔ دنیا که این عجوز / مکّاره مینشیند و مُحتاله میرود
فریب ناز دنیا را مخور و از راه مرو، که این پیرزن مکار مینشیند و حیلهگر میرود.
بیت ۸حافظ ز شوقِ مجلس سلطان غیاثِ دین / غافل مشو که کارِ تو از ناله میرود
حافظ، از شوق مجلس سلطان غیاثالدین غافل مشو، که کار تو با ناله پیش میرود.
معنی واژهها
- ثلاثه غساله
- سه پیمانه شوینده غم
- دلاله
- آرایشگر عروس
- شکرشکن
- شیرینسخن
- قند پارسی
- شعر فارسی
- بنگاله
- بنگال
- طی مکان
- درنوردیدن فاصله
- عجوز
- پیرزن
- محتاله
- حیلهگر