پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۲۲۴

خوشا دلی که مدام از پِی نظر نرود

خوشا دلی که مدام از پِی نظر نرودبه هر دَرَش که بخوانند بی‌خبر نرود

طمع در آن لبِ شیرین نکردَنَم اولیولی چگونه مگس از پِی شکر نرود

سوادِ دیدهٔ غمدیده‌ام به اشک مشویکه نقشِ خالِ توام هرگز از نظر نرود

ز من چو بادِ صبا بویِ خود دریغ مدارچرا که بی سرِ زلفِ توام به سر نرود

دلا مباش چنین هرزه گَرد و هرجاییکه هیچ کار ز پیشت بدین هنر نرود

مکن به چشمِ حقارت نگاه در منِ مستکه آبرویِ شریعت بدین قَدَر نرود

منِ گدا هوس سروقامتی دارمکه دست در کمرش جز به سیم و زر نرود

تو کز مکارمِ اخلاق عالَمی دگریوفایِ عهدِ من از خاطرت به در نرود

سیاه نامه‌تر از خود کسی نمی‌بینمچگونه چون قلمم دودِ دل به سر نرود

به تاجِ هدهدم از رَه مَبَر که بازِ سفیدچو باشه در پِی هر صیدِ مختصر نرود

بیار باده و اول به دستِ حافظ دهبه شرطِ آن که ز مجلس سخن به در نرود

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

تمرکزت را حفظ کن و دنبال هر فرصت کوچکی نرو. مانند باز سفید، برای هدف ارزشمندت صبر کن.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی بلند با پندهایی در پاکی نگاه و وفا. خوشا دلی که همیشه دنبال هر نگاهی نمی‌رود و به هر دری که بخوانندش بی‌خبر نمی‌رود. بیت دوم تمثیلی شیرین است: بهتر است به آن لب شیرین طمع نکنم، اما مگس چگونه دنبال شکر نرود؟ بیت پنجم پندی روشن است: ای دل، این‌قدر هرزه‌گرد و هرجایی مباش، که با این هنر کاری پیش نمی‌رود. بیت دهم تمثیل باز سفید است: باز سفید مانند باشه دنبال هر شکار کوچکی نمی‌رود.

شرح بیت‌ها

بیت ۱خوشا دلی که مدام از پِی نظر نرود / به هر دَرَش که بخوانند بی‌خبر نرود

خوشا دلی که همیشه دنبال هر نگاهی نمی‌رود و به هر دری که بخوانندش بی‌خبر نمی‌رود.

بیت ۲طمع در آن لبِ شیرین نکردَنَم اولی / ولی چگونه مگس از پِی شکر نرود

بهتر است به آن لب شیرین طمع نکنم؛ اما مگس چگونه دنبال شکر نرود؟

بیت ۵دلا مباش چنین هرزه گَرد و هرجایی / که هیچ کار ز پیشت بدین هنر نرود

ای دل، این‌قدر هرزه‌گرد و هرجایی مباش، که با این هنر هیچ کاری از پیش نمی‌رود.

بیت ۶مکن به چشمِ حقارت نگاه در منِ مست / که آبرویِ شریعت بدین قَدَر نرود

به من مست با چشم حقارت منگر، که آبروی شریعت با این مقدار از میان نمی‌رود.

بیت ۱۰به تاجِ هدهدم از رَه مَبَر که بازِ سفید / چو باشه در پِی هر صیدِ مختصر نرود

مرا با تاج هدهد از راه مبر، که باز سفید مانند باشه دنبال هر شکار کوچکی نمی‌رود.

معنی واژه‌ها

نظر
نگاه عاشقانه
اولی
بهتر
سواد دیده
سیاهی چشم
هرزه‌گرد
ولگرد
مکارم اخلاق
خوی‌های نیک
باشه
پرنده شکاری کوچک
باز سفید
پرنده شکاری ارزشمند