پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۲۵ دیوان حافظ

ساقی حدیثِ سرو و گل و لاله می‌رود

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

ای صاحب فال، این غزل مشهور می‌گوید: «شکرشکن شوند همه طوطیان هند، زین قند پارسی که به بنگاله می‌رود». سخن، کار و هنر تو فراتر از انتظار دیده می‌شود و راهی دور می‌رود. فال تو نوید اثرگذاری و شناخته شدن را می‌دهد. اما حافظ هشدار هم می‌دهد: فریب ظاهر فریبنده دنیا را نخور و روی کار ارزشمندت تمرکز کن.

شاه‌بیت فال شما

شِکَّرشِکن شَوَند همه طوطیانِ هندزین قندِ پارسی که به بَنگاله می‌رود

متن کامل غزل

ساقی حدیثِ سرو و گل و لاله می‌رودوین بحث با ثَلاثهٔ غَسّاله می‌رود

مِی ده که نوعروسِ چمن حَدِّ حُسن یافتکار این زمان ز صنعتِ دَلّاله می‌رود

شِکَّرشِکن شَوَند همه طوطیانِ هندزین قندِ پارسی که به بَنگاله می‌رود

طِیِّ مکان ببین و زمان در سلوکِ شعرکاین طفل یک شبه رَهِ یک ساله می‌رود

آن چشمِ جادوانهٔ عابدفریب بینکش کاروانِ سِحْر ز دنباله می‌رود

از رَه مَرو به عشوهٔ دنیا که این عجوزمکّاره می‌نشیند و مُحتاله می‌رود

بادِ بهار می‌وزد از گُلْسِتانِ شاهوز ژاله باده در قدحِ لاله می‌رود

حافظ ز شوقِ مجلس سلطان غیاثِ دینغافل مشو که کارِ تو از ناله می‌رود

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۲۶ است:

تَرسَم که اشک، در غمِ ما پرده‌دَر شودوین رازِ سر به مُهر به عالَم سَمَر شود

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی مشهور که به روایت‌های تاریخی برای سلطان غیاث‌الدین، پادشاه بنگاله، فرستاده شد. ساقی، سخن از سرو و گل و لاله است و این بحث با سه پیمانه غم‌زدا می‌رود. بیت سوم از مشهورترین ابیات دیوان است: همه طوطیان هند شکرشکن می‌شوند از این قند پارسی که به بنگاله می‌رود؛ یعنی شعر فارسی شیرین‌تر از شکر است. بیت چهارم از سرعت سفر شعر می‌گوید: این طفل یک‌شبه راه یک‌ساله را می‌رود. بیت ششم پندی درباره فریب دنیاست.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.