پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۲۷ دیوان حافظ

گر چه بر واعظِ شهر این سخن آسان نشود

تعبیر فال

پیام کلی: پند

انسانیت در کرم و مهربانی است، نه فقط در پرهیز و ظاهر؛ حافظ می‌گوید رندی بیاموز و کرم کن، که ننوشیدن می هنری نیست اگر انسان نشوی. فال تو پند می‌دهد که گوهر پاک داشته باشی تا شایسته فیض شوی. در بیت ششم هم وعده‌ای آمده: یار گفت فردا کامت را می‌دهم. دعا کن که به وعده‌اش وفا شود و خودت هم به وعده‌هایت پایبند باش.

شاه‌بیت فال شما

رِندی آموز و کَرَم کُن که نه چندان هنر استحَیَوانی که ننوشد مِی و انسان نشود

متن کامل غزل

گر چه بر واعظِ شهر این سخن آسان نشودتا ریا وَرزَد و سالوس مسلمان نشود

رِندی آموز و کَرَم کُن که نه چندان هنر استحَیَوانی که ننوشد مِی و انسان نشود

گوهرِ پاک بِباید که شود قابلِ فیضوَر نه هر سنگ و گِلی، لؤلؤ و مرجان نشود

اسمِ اعظم بِکُنَد کارِ خود ای دل! خوش باشکه به تَلبیس و حِیَل، دیو مسلمان نشود

عشق می‌ورزم و امّید که این فَنِّ شریفچون هنرهایِ دگر، موجب حِرمان نشود

دوش می‌گفت که «فردا بدهم کامِ دلت»سببی ساز خدایا که پشیمان نشود

حُسنِ خُلقی زِ خدا می‌طلبم خویِ تو راتا دگر خاطرِ ما از تو پریشان نشود

ذره را تا نَبوَد همّتِ عالی حافظطالبِ چشمهٔ خورشیدِ درخشان نشود

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۲۸ است:

گر من از باغِ تو یک میوه بچینم چه شود؟پیش پایی به چراغِ تو ببینم چه شود؟

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در نقد ریا و ستایش کرم و گوهر پاک. هرچند این سخن بر واعظ شهر آسان نیست، تا ریا می‌ورزد مسلمان نمی‌شود. بیت دوم پندی تند و مشهور است: رندی بیاموز و کرم کن؛ این‌که حیوانی می نمی‌نوشد ولی انسان نمی‌شود هنری نیست. بیت سوم ژرف است: گوهر پاک لازم است تا قابل فیض شود؛ وگرنه هر سنگ و گلی مروارید و مرجان نمی‌شود. بیت چهارم امیدبخش است: دیو با نیرنگ مسلمان نمی‌شود؛ اسم اعظم کار خود را می‌کند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.