پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۲۲۷

گر چه بر واعظِ شهر این سخن آسان نشود

گر چه بر واعظِ شهر این سخن آسان نشودتا ریا وَرزَد و سالوس مسلمان نشود

رِندی آموز و کَرَم کُن که نه چندان هنر استحَیَوانی که ننوشد مِی و انسان نشود

گوهرِ پاک بِباید که شود قابلِ فیضوَر نه هر سنگ و گِلی، لؤلؤ و مرجان نشود

اسمِ اعظم بِکُنَد کارِ خود ای دل! خوش باشکه به تَلبیس و حِیَل، دیو مسلمان نشود

عشق می‌ورزم و امّید که این فَنِّ شریفچون هنرهایِ دگر، موجب حِرمان نشود

دوش می‌گفت که «فردا بدهم کامِ دلت»سببی ساز خدایا که پشیمان نشود

حُسنِ خُلقی زِ خدا می‌طلبم خویِ تو راتا دگر خاطرِ ما از تو پریشان نشود

ذره را تا نَبوَد همّتِ عالی حافظطالبِ چشمهٔ خورشیدِ درخشان نشود

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

انسانیت در کرم و مهربانی است، نه فقط در پرهیز. وعده‌ای به تو داده شده؛ دعا کن که به آن وفا شود.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی در نقد ریا و ستایش کرم و گوهر پاک. هرچند این سخن بر واعظ شهر آسان نیست، تا ریا می‌ورزد مسلمان نمی‌شود. بیت دوم پندی تند و مشهور است: رندی بیاموز و کرم کن؛ این‌که حیوانی می نمی‌نوشد ولی انسان نمی‌شود هنری نیست. بیت سوم ژرف است: گوهر پاک لازم است تا قابل فیض شود؛ وگرنه هر سنگ و گلی مروارید و مرجان نمی‌شود. بیت چهارم امیدبخش است: دیو با نیرنگ مسلمان نمی‌شود؛ اسم اعظم کار خود را می‌کند.

شرح بیت‌ها

بیت ۱گر چه بر واعظِ شهر این سخن آسان نشود / تا ریا وَرزَد و سالوس مسلمان نشود

هرچند این سخن بر واعظ شهر آسان نیست، تا ریا و فریب می‌ورزد مسلمان نمی‌شود.

بیت ۲رِندی آموز و کَرَم کُن که نه چندان هنر است / حَیَوانی که ننوشد مِی و انسان نشود

رندی بیاموز و کرم کن؛ این هنری نیست که حیوانی می ننوشد اما انسان هم نشود.

بیت ۳گوهرِ پاک بِباید که شود قابلِ فیض / وَر نه هر سنگ و گِلی، لؤلؤ و مرجان نشود

گوهر پاک لازم است تا قابل فیض شود؛ وگرنه هر سنگ و گلی مروارید و مرجان نمی‌شود.

بیت ۴اسمِ اعظم بِکُنَد کارِ خود ای دل! خوش باش / که به تَلبیس و حِیَل، دیو مسلمان نشود

ای دل خوش باش، اسم اعظم کار خود را می‌کند؛ دیو با نیرنگ و حیله مسلمان نمی‌شود.

بیت ۶دوش می‌گفت که «فردا بدهم کامِ دلت» / سببی ساز خدایا که پشیمان نشود

دیشب می‌گفت فردا کام دلت را می‌دهم؛ خدایا سببی ساز که پشیمان نشود.

معنی واژه‌ها

سالوس
ریاکار
فیض
بخشش الهی
لؤلؤ
مروارید
اسم اعظم
بزرگ‌ترین نام خدا
تلبیس
فریبکاری
حیل
حیله‌ها
حرمان
محرومی