پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۲۸ دیوان حافظ

گر من از باغِ تو یک میوه بچینم چه شود؟

تعبیر فال

پیام کلی: امید

خواسته‌ات کوچک و مشروع است؛ حافظ هم فروتنانه می‌پرسد اگر من از باغ تو یک میوه بچینم چه می‌شود؟ فال تو می‌گوید از بیان خواسته‌ات نترس. گاهی یک درخواست ساده و صادقانه درهای بزرگی را باز می‌کند. اگر دیگران برای منفعت دل به قدرتمندان می‌بندند و تو به مهری راستین دل بسته‌ای، نگران داوری آنان نباش.

شاه‌بیت فال شما

گر من از باغِ تو یک میوه بچینم چه شود؟پیش پایی به چراغِ تو ببینم چه شود؟

متن کامل غزل

گر من از باغِ تو یک میوه بچینم چه شود؟پیش پایی به چراغِ تو ببینم چه شود؟

یا رب اندر کَنَفِ سایهٔ آن سروِ بلندگر منِ سوخته یک دَم بنشینم چه شود؟

آخِر ای خاتَمِ جمشیدِ همایون آثارگر فِتَد عکسِ تو بر نقشِ نگینم چه شود؟

واعظِ شهر چو مِهرِ مَلِک و شَحنه گُزیدمن اگر مِهرِ نگاری بِگُزینم چه شود؟

عقلم از خانه به در رفت، وَگَر مِی این استدیدم از پیش که در خانهٔ دینم چه شود

صرف شد عمرِ گرانمایه به معشوقه و مِیتا از آنم چه به پیش آید، از اینم چه شود؟

خواجه دانست که من عاشقم و هیچ نگفتحافظ ار نیز بداند که چُنینم چه شود؟

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۲۹ است:

بخت از دهانِ دوست نشانم نمی‌دهددولت خبر ز رازِ نهانم نمی‌دهد

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی با ردیف پرسشی «چه شود؟» در درخواست فروتنانه از یار. اگر من از باغ تو یک میوه بچینم چه می‌شود؟ اگر پیش پایم را با چراغ تو ببینم چه می‌شود؟ هر بیت خواهشی کوچک را پیش می‌کشد. بیت چهارم نکته‌ای انتقادی دارد: واعظ شهر مهر پادشاه و داروغه را برگزید؛ من اگر مهر نگاری را برگزینم چه می‌شود؟ بیت پایانی ظریف است: خواجه دانست من عاشقم و چیزی نگفت؛ اگر حافظ هم بداند چه می‌شود؟

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.