پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۲۹ دیوان حافظ

بخت از دهانِ دوست نشانم نمی‌دهد

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

ای صاحب فال، شاید حس می‌کنی بخت به تو روی خوش نشان نمی‌دهد و هر چه تلاش می‌کنی، روزگار راهت را به میانه دایره باز نمی‌کند. حافظ هم از این حال می‌گوید، اما در بیت ششم کلید را داده است: شکر به صبر دست می‌دهد، هرچند اکنون زمانه فرصت نمی‌دهد. صبر سرانجام شیرین است؛ ناامید نشو، راه به میانه هم پیدا می‌شود.

شاه‌بیت فال شما

شِکَّر به صبر دست دهد عاقبت ولیبدعهدیِ زمانه زمانم نمی‌دهد

متن کامل غزل

بخت از دهانِ دوست نشانم نمی‌دهددولت خبر ز رازِ نهانم نمی‌دهد

از بهرِ بوسه‌ای ز لبش جان همی‌دهماینم همی‌سِتانَد و آنم نمی‌دهد

مُردم در این فِراق و در آن پرده راه نیستیا هست و پرده دار نشانم نمی‌دهد

زلفش کشید بادِ صبا چرخِ سِفله بینکانجا مجالِ بادِ وَزانَم نمی‌دهد

چندان که بر کنار چو پرگار می‌شدمدوران چو نقطه رَه به میانم نمی‌دهد

شِکَّر به صبر دست دهد عاقبت ولیبدعهدیِ زمانه زمانم نمی‌دهد

گفتم رَوَم به خواب و ببینم جمالِ دوستحافظ ز آه و ناله امانم نمی‌دهد

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۳۰ است:

اگر به بادهٔ مُشکین دلم کشد، شایدکه بویِ خیر ز زهدِ ریا نمی‌آید

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در شکایت از بخت ناسازگار با ردیف «نمی‌دهد». بخت نشانی از دهان دوست به من نمی‌دهد و دولت از راز پنهانم خبری نمی‌دهد. بیت دوم تلخ و ظریف است: برای بوسه‌ای از لبش جان می‌دهم؛ این (جان) را می‌گیرد و آن (بوسه) را نمی‌دهد. بیت پنجم تمثیل پرگار است: هر چه مانند پرگار بر کنار می‌گردم، روزگار مانند نقطه راهم به میان نمی‌دهد. بیت ششم پندی مشهور دارد: شکر با صبر سرانجام به دست می‌آید، اما بدعهدی زمانه فرصتم نمی‌دهد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.