حافظ · غزل شماره ۲۳۰
اگر به بادهٔ مُشکین دلم کشد، شاید
اگر به بادهٔ مُشکین دلم کشد، شایدکه بویِ خیر ز زهدِ ریا نمیآید
جهانیان همه گر منعِ من کنند از عشقمن آن کنم که خداوندگار فرماید
طمع ز فیضِ کرامت مَبُر که خُلقِ کریمگنه ببخشد و بر عاشقان بِبَخشاید
مقیمِ حلقهٔ ذکر است دل بدان امّیدکه حلقهای ز سرِ زلفِ یار بگشاید
تو را که حُسنِ خداداده هست و حجلهٔ بختچه حاجت است که مَشّاطِهات بیاراید
چمن خوش است و هوا دلکَش است و مِی بیغَشکنون به جز دلِ خوش هیچ در نمیباید
جمیلهایست عروسِ جهان، ولی هُش دارکه این مُخَدَّره در عقدِ کس نمیآید
به لابه گفتمش ای ماهرُخ چه باشد اگربه یک شِکَر ز تو دلخستهای بیاساید
به خنده گفت که حافظ خدای را مَپسَندکه بوسهٔ تو رخِ ماه را بیالاید
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
دنیا زیباست اما وفادار نیست؛ به آن دل نبند. از رحمت ناامید نشو و اکنون که همه چیز فراهم است، دلت را خوش نگه دار.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی در ترجیح صداقت بر ریا و پندی درباره دنیا. اگر دلم به باده مشکین کشیده شود رواست، زیرا از زهد ریا بوی خیر نمیآید. بیت دوم استقلال عاشق است: اگر همه جهانیان مرا از عشق منع کنند، من آن میکنم که خداوندگار فرماید. بیت سوم امیدبخش است: از فیض کرامت ناامید مشو، که خوی کریم گناه را میبخشد. بیت هفتم تمثیلی مشهور است: عروس جهان زیباست، اما هوشیار باش که این پردهنشین به عقد کسی درنمیآید.
شرح بیتها
بیت ۱اگر به بادهٔ مُشکین دلم کشد، شاید / که بویِ خیر ز زهدِ ریا نمیآید
اگر دلم به باده مشکین کشیده شود رواست، زیرا از زهد ریایی بوی خیر نمیآید.
بیت ۲جهانیان همه گر منعِ من کنند از عشق / من آن کنم که خداوندگار فرماید
اگر همه جهانیان مرا از عشق منع کنند، من آن میکنم که خداوندگار فرماید.
بیت ۳طمع ز فیضِ کرامت مَبُر که خُلقِ کریم / گنه ببخشد و بر عاشقان بِبَخشاید
از فیض کرامت ناامید مشو، که خوی کریم گناه را میبخشد و بر عاشقان رحم میکند.
بیت ۶چمن خوش است و هوا دلکَش است و مِی بیغَش / کنون به جز دلِ خوش هیچ در نمیباید
چمن خوش است و هوا دلکش و می بیغش؛ اکنون جز دل خوش هیچ چیز لازم نیست.
بیت ۷جمیلهایست عروسِ جهان، ولی هُش دار / که این مُخَدَّره در عقدِ کس نمیآید
عروس جهان زیباست، اما هوشیار باش که این پردهنشین به عقد هیچ کس درنمیآید.
معنی واژهها
- مشکین
- خوشبو
- کرامت
- بخشندگی
- حلقه ذکر
- جمع ذاکران
- مشاطه
- آرایشگر
- جمیله
- زیبا
- مخدره
- پردهنشین
- لابه
- التماس