پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۲۳۰

اگر به بادهٔ مُشکین دلم کشد، شاید

اگر به بادهٔ مُشکین دلم کشد، شایدکه بویِ خیر ز زهدِ ریا نمی‌آید

جهانیان همه گر منعِ من کنند از عشقمن آن کنم که خداوندگار فرماید

طمع ز فیضِ کرامت مَبُر که خُلقِ کریمگنه ببخشد و بر عاشقان بِبَخشاید

مقیمِ حلقهٔ ذکر است دل بدان امّیدکه حلقه‌ای ز سرِ زلفِ یار بگشاید

تو را که حُسنِ خداداده هست و حجلهٔ بختچه حاجت است که مَشّاطِه‌ات بیاراید

چمن خوش است و هوا دلکَش است و مِی بی‌غَشکنون به جز دلِ خوش هیچ در نمی‌باید

جمیله‌ایست عروسِ جهان، ولی هُش دارکه این مُخَدَّره در عقدِ کس نمی‌آید

به لابه گفتمش ای ماهرُخ چه باشد اگربه یک شِکَر ز تو دلخسته‌ای بیاساید

به خنده گفت که حافظ خدای را مَپسَندکه بوسهٔ تو رخِ ماه را بیالاید

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

دنیا زیباست اما وفادار نیست؛ به آن دل نبند. از رحمت ناامید نشو و اکنون که همه چیز فراهم است، دلت را خوش نگه دار.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی در ترجیح صداقت بر ریا و پندی درباره دنیا. اگر دلم به باده مشکین کشیده شود رواست، زیرا از زهد ریا بوی خیر نمی‌آید. بیت دوم استقلال عاشق است: اگر همه جهانیان مرا از عشق منع کنند، من آن می‌کنم که خداوندگار فرماید. بیت سوم امیدبخش است: از فیض کرامت ناامید مشو، که خوی کریم گناه را می‌بخشد. بیت هفتم تمثیلی مشهور است: عروس جهان زیباست، اما هوشیار باش که این پرده‌نشین به عقد کسی درنمی‌آید.

شرح بیت‌ها

بیت ۱اگر به بادهٔ مُشکین دلم کشد، شاید / که بویِ خیر ز زهدِ ریا نمی‌آید

اگر دلم به باده مشکین کشیده شود رواست، زیرا از زهد ریایی بوی خیر نمی‌آید.

بیت ۲جهانیان همه گر منعِ من کنند از عشق / من آن کنم که خداوندگار فرماید

اگر همه جهانیان مرا از عشق منع کنند، من آن می‌کنم که خداوندگار فرماید.

بیت ۳طمع ز فیضِ کرامت مَبُر که خُلقِ کریم / گنه ببخشد و بر عاشقان بِبَخشاید

از فیض کرامت ناامید مشو، که خوی کریم گناه را می‌بخشد و بر عاشقان رحم می‌کند.

بیت ۶چمن خوش است و هوا دلکَش است و مِی بی‌غَش / کنون به جز دلِ خوش هیچ در نمی‌باید

چمن خوش است و هوا دلکش و می بی‌غش؛ اکنون جز دل خوش هیچ چیز لازم نیست.

بیت ۷جمیله‌ایست عروسِ جهان، ولی هُش دار / که این مُخَدَّره در عقدِ کس نمی‌آید

عروس جهان زیباست، اما هوشیار باش که این پرده‌نشین به عقد هیچ کس درنمی‌آید.

معنی واژه‌ها

مشکین
خوشبو
کرامت
بخشندگی
حلقه ذکر
جمع ذاکران
مشاطه
آرایشگر
جمیله
زیبا
مخدره
پرده‌نشین
لابه
التماس