پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۳۰ دیوان حافظ

اگر به بادهٔ مُشکین دلم کشد، شاید

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

دنیا زیباست اما وفادار نیست؛ حافظ می‌گوید عروس جهان زیباست، ولی هشیار باش که در عقد هیچ‌کس نمی‌ماند. فال تو هشدار می‌دهد که به چیزهای گذرا دل نبندی. اما ناامید هم نباش: از فیض کرامت طمع مبر، که کریم گناه را می‌بخشد. اکنون که چمن خوش و هوا دلکش است، جز دل خوش چیزی نمی‌باید؛ از داشته‌هایت با آرامش بهره ببر.

شاه‌بیت فال شما

جمیله‌ایست عروسِ جهان، ولی هُش دارکه این مُخَدَّره در عقدِ کس نمی‌آید

متن کامل غزل

اگر به بادهٔ مُشکین دلم کشد، شایدکه بویِ خیر ز زهدِ ریا نمی‌آید

جهانیان همه گر منعِ من کنند از عشقمن آن کنم که خداوندگار فرماید

طمع ز فیضِ کرامت مَبُر که خُلقِ کریمگنه ببخشد و بر عاشقان بِبَخشاید

مقیمِ حلقهٔ ذکر است دل بدان امّیدکه حلقه‌ای ز سرِ زلفِ یار بگشاید

تو را که حُسنِ خداداده هست و حجلهٔ بختچه حاجت است که مَشّاطِه‌ات بیاراید

چمن خوش است و هوا دلکَش است و مِی بی‌غَشکنون به جز دلِ خوش هیچ در نمی‌باید

جمیله‌ایست عروسِ جهان، ولی هُش دارکه این مُخَدَّره در عقدِ کس نمی‌آید

به لابه گفتمش ای ماهرُخ چه باشد اگربه یک شِکَر ز تو دلخسته‌ای بیاساید

به خنده گفت که حافظ خدای را مَپسَندکه بوسهٔ تو رخِ ماه را بیالاید

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۳۱ است:

گفتم غمِ تو دارم گفتا غمَت سرآیدگفتم که ماهِ من شو گفتا اگر برآید

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در ترجیح صداقت بر ریا و پندی درباره دنیا. اگر دلم به باده مشکین کشیده شود رواست، زیرا از زهد ریا بوی خیر نمی‌آید. بیت دوم استقلال عاشق است: اگر همه جهانیان مرا از عشق منع کنند، من آن می‌کنم که خداوندگار فرماید. بیت سوم امیدبخش است: از فیض کرامت ناامید مشو، که خوی کریم گناه را می‌بخشد. بیت هفتم تمثیلی مشهور است: عروس جهان زیباست، اما هوشیار باش که این پرده‌نشین به عقد کسی درنمی‌آید.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.