پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۳۲ دیوان حافظ

بر سرِ آنم که گر ز دست برآید

تعبیر فال

پیام کلی: امید

تصمیم گرفته‌ای کاری کنی که غصه‌ات تمام شود و فال تو این عزم را تأیید می‌کند. حافظ می‌گوید خلوت دل جای اضداد نیست؛ وقتی دیو بیرون رود، فرشته درمی‌آید. فکرهای منفی را از دل بیرون کن تا جای خوبی‌ها باز شود. بر در بی‌مروتان هم منتظر ننشین. به خود بگو: بلبل عاشق، عمر بخواه، که سرانجام باغ سبز می‌شود و شاخ گل به بار می‌نشیند.

شاه‌بیت فال شما

بلبلِ عاشق تو عمر خواه که آخِرباغ شود سبز و شاخِ گُل به بر‌آید

متن کامل غزل

بر سرِ آنم که گر ز دست برآیددست به‌کاری زنم که غصّه سرآید

خلوتِ دل نیست جایِ صحبتِ اَضداددیو چو بیرون رود فرشته درآید

صحبت حُکّام ظلمتِ شبِ یلداستنور ز خورشید جوی بو که برآید

بر درِ اربابِ بی‌مروّتِ دنیاچند نشینی که خواجه کی به درآید

تَرکِ گدایی مکن که گنج بیابیاز نظرِ رهرُوی که در گذر آید

صالح و طالِح مَتاعِ خویش نمودندتا که قبول افتد و که در نظر آید

بلبلِ عاشق تو عمر خواه که آخِرباغ شود سبز و شاخِ گُل به بر‌آید

غفلتِ حافظ در این سراچه عجب نیستهر که به میخانه رفت بی‌خبر آید

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۳۳ است:

دست از طلب ندارم تا کامِ من برآیدیا تن رسد به جانان یا جان ز تن برآید

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در عزم برای پایان دادن به غصه و پندهای اجتماعی. بر آنم که اگر از دستم برآید، دست به کاری بزنم که غصه تمام شود. بیت دوم از ابیات مشهور است: خلوت دل جای همنشینی اضداد نیست؛ وقتی دیو بیرون رود فرشته درمی‌آید. بیت سوم نقدی تند است: همنشینی با حاکمان تاریکی شب یلداست؛ نور را از خورشید بجوی. بیت هفتم امیدبخش است: ای بلبل عاشق، عمر بخواه که سرانجام باغ سبز می‌شود.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.