پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۳۴ دیوان حافظ

چو آفتاب مِی از مشرقِ پیاله برآید

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

مانند نوح در طوفان صبر کن؛ این پیام امیدبخش‌ترین بیت این غزل است: «گرت چو نوح نبی صبر هست در غم طوفان، بلا بگردد و کام هزارساله برآید». حافظ می‌گوید با کوشش خود به تنهایی نمی‌توان به گوهر مقصود رسید و عنایت هم لازم است. فال تو می‌گوید تلاشت را بکن و باقی را به خدا بسپار؛ بلا برمی‌گردد و آرزوی دیرینه‌ات برمی‌آید.

شاه‌بیت فال شما

گرت چو نوحِ نبی صبر هست در غمِ طوفانبلا بگردد و کامِ هزارساله برآید

متن کامل غزل

چو آفتاب مِی از مشرقِ پیاله برآیدز باغِ عارِضِ ساقی هزار لاله برآید

نسیم در سرِ گُل بشکند کُلالهٔ سنبلچو از میانِ چمن بویِ آن کُلاله برآید

حکایتِ شبِ هجران نه آن حکایتِ حالیستکه شَمِّه‌ای ز بَیانش به صد رساله برآید

ز گِردِ خوانِ نگونِ فلک طمع نتوان داشتکه بی مَلالتِ صد غُصه، یک نَواله برآید

به سعیِ خود نتوان بُرد پِی به گوهرِ مقصودخیال باشد کاین کار بی حواله برآید

گرت چو نوحِ نبی صبر هست در غمِ طوفانبلا بگردد و کامِ هزارساله برآید

نسیمِ زلفِ تو چون بگذرد به تربتِ حافظز خاکِ کالبدش صد هزار لاله برآید

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۳۵ است:

زهی خجسته زمانی که یار بازآیدبه کامِ غمزدگان غمگُسار بازآید

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در صبر و امید با تصویرهای درخشان. وقتی می مانند آفتاب از مشرق پیاله برآید، از باغ چهره ساقی هزار لاله می‌روید. بیت پنجم نکته‌ای ژرف دارد: با کوشش خود نمی‌توان به گوهر مقصود رسید؛ خیال است که این کار بی حواله (عنایت الهی) برآید. بیت ششم از امیدبخش‌ترین ابیات دیوان است: اگر مانند نوح پیامبر در غم طوفان صبر داشته باشی، بلا برمی‌گردد و کام هزارساله برمی‌آید.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.