پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۳۷ دیوان حافظ

نفس برآمد و کام از تو بر نمی‌آید

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

ای صاحب فال، شاید مدتی است دعاهایت بی‌پاسخ مانده و حس می‌کنی بختت از خواب بیدار نمی‌شود؛ حافظ هم می‌گوید حکایت دل با نسیم سحر بسیار دارم، اما به بخت من امشب سحر نمی‌آید. فال تو همدل توست و می‌گوید گاهی شب طولانی به نظر می‌رسد. ناامید نشو؛ سحر حتماً می‌آید، حتی اگر امشب دیر کند.

شاه‌بیت فال شما

بسم حکایتِ دل هست با نسیمِ سحرولی به بختِ من امشب سحر نمی‌آید

متن کامل غزل

نفس برآمد و کام از تو بر نمی‌آیدفغان که بختِ من از خواب در نمی‌آید

صبا به چشمِ من انداخت خاکی از کویشکه آبِ زندگیم در نظر نمی‌آید

قدِ بلندِ تو را تا به بَر نمی‌گیرمدرختِ کام و مرادم به بَر نمی‌آید

مگر به رویِ دلارایِ یارِ ما ور نیبه هیچ وجه دگر کار بر نمی‌آید

مقیمِ زلفِ تو شد دل که خوش سَوادی دیدوز آن غریبِ بلاکش خبر نمی‌آید

ز شَستِ صدق گشادم هزار تیرِ دعاولی چه سود یکی کارگر نمی‌آید

بسم حکایتِ دل هست با نسیمِ سحرولی به بختِ من امشب سحر نمی‌آید

در این خیال به سر شد زمانِ عمر و هنوزبلایِ زلفِ سیاهت به سر نمی‌آید

ز بس که شد دلِ حافظ رمیده از همه کسکنون ز حلقهٔ زلفت به در نمی‌آید

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۳۸ است:

جهان بر ابرویِ عید از هِلال وَسمه کشیدهِلال عید در ابرویِ یار باید دید

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در ناکامی و بخت خفته با ردیف «نمی‌آید». نفس به لب رسید و کامی از تو برنیامد؛ فریاد که بختم از خواب بیدار نمی‌شود. بیت ششم تلخ و مشهور است: با صداقت هزار تیر دعا رها کردم، اما چه سود که یکی کارگر نمی‌افتد (در مقابل غزل ۲۲۶ که به کارگر شدن یکی امید داشت). بیت هفتم تصویری زیبا دارد: با نسیم سحر حکایت دل بسیار دارم، اما به بخت من امشب سحر نمی‌آید.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.