پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۲۳۸

جهان بر ابرویِ عید از هِلال وَسمه کشید

جهان بر ابرویِ عید از هِلال وَسمه کشیدهِلال عید در ابرویِ یار باید دید

شکسته گشت چو پشتِ هلال قامتِ منکمانِ ابرویِ یارم چو وَسمه بازکشید

مگر نسیمِ خَطَت صبح در چمن بگذشتکه گُل به بویِ تو بر تن چو صبح جامه درید

نبود چنگ و رَباب و نَبید و عود، که بودگِلِ وجودِ من آغشتهٔ گلاب و نَبید

بیا که با تو بگویم غمِ ملالتِ دلچرا که بی تو ندارم مَجالِ گفت و شَنید

بهایِ وصلِ تو گر جان بُوَد خریدارمکه جنسِ خوب مُبَصِّر به هر چه دید خرید

چو ماهِ روی تو در شامِ زلف می‌دیدمشبم به رویِ تو روشن چو روز می‌گردید

به لب رسید مرا جان و برنیامد کامبه سر رسید امید و طلب به سر نرسید

ز شوقِ رویِ تو حافظ نوشت حرفی چندبخوان ز نظمش و در گوش کن چو مروارید

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

چیزی ارزشمند را می‌خواهی و حاضری برایش بها بپردازی. اگر ارزشش را دارد، دریغ نکن؛ جنس خوب را هر قیمتی بخر.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی در ستایش ابروی یار با تصویرهای عید. جهان با هلال ماه بر ابروی عید وسمه کشید؛ اما هلال عید را باید در ابروی یار دید. بیت دوم تصویری ظریف است: وقتی یار کمان ابرویش را وسمه کشید، قامتم مانند پشت هلال شکست. بیت ششم پندی در ارزش عشق است: اگر بهای وصل تو جان باشد خریدارم، که بیننده دانا جنس خوب را به هر بهایی می‌خرد. بیت هشتم تلخ است: جان به لب رسید و کام برنیامد.

شرح بیت‌ها

بیت ۱جهان بر ابرویِ عید از هِلال وَسمه کشید / هِلال عید در ابرویِ یار باید دید

جهان با هلال ماه بر ابروی عید وسمه کشید؛ اما هلال عید را باید در ابروی یار دید.

بیت ۲شکسته گشت چو پشتِ هلال قامتِ من / کمانِ ابرویِ یارم چو وَسمه بازکشید

وقتی یارم کمان ابرویش را وسمه کشید، قامتم مانند پشت هلال شکسته شد.

بیت ۵بیا که با تو بگویم غمِ ملالتِ دل / چرا که بی تو ندارم مَجالِ گفت و شَنید

بیا تا غم ملال دل را با تو بگویم، زیرا بی تو فرصت گفت و شنید ندارم.

بیت ۶بهایِ وصلِ تو گر جان بُوَد خریدارم / که جنسِ خوب مُبَصِّر به هر چه دید خرید

اگر بهای وصل تو جان باشد خریدارم، که بیننده دانا جنس خوب را به هر بهایی دید خرید.

بیت ۸به لب رسید مرا جان و برنیامد کام / به سر رسید امید و طلب به سر نرسید

جانم به لب رسید و کامم برنیامد؛ امید به پایان رسید و طلب به پایان نرسید.

معنی واژه‌ها

وسمه
رنگی برای ابرو
هلال
ماه نو
رباب
سازی زهی
نبید
شراب
ملالت
دلتنگی
مبصر
بیننده دانا