پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۳۸ دیوان حافظ

جهان بر ابرویِ عید از هِلال وَسمه کشید

تعبیر فال

پیام کلی: پند

چیزی ارزشمند را می‌خواهی و حاضری برایش بها بپردازی؛ حافظ می‌گوید اگر بهای وصل تو جان باشد، خریدارم، که بیننده دانا جنس خوب را به هر بهایی می‌خرد. فال تو می‌گوید اگر آنچه می‌خواهی واقعاً ارزشش را دارد، دریغ نکن. اما بیت پایانی هشدار می‌دهد که امید تمام شد و طلب نه؛ پس صبور باش و پایداری‌ات را از دست نده.

شاه‌بیت فال شما

بهایِ وصلِ تو گر جان بُوَد خریدارمکه جنسِ خوب مُبَصِّر به هر چه دید خرید

متن کامل غزل

جهان بر ابرویِ عید از هِلال وَسمه کشیدهِلال عید در ابرویِ یار باید دید

شکسته گشت چو پشتِ هلال قامتِ منکمانِ ابرویِ یارم چو وَسمه بازکشید

مگر نسیمِ خَطَت صبح در چمن بگذشتکه گُل به بویِ تو بر تن چو صبح جامه درید

نبود چنگ و رَباب و نَبید و عود، که بودگِلِ وجودِ من آغشتهٔ گلاب و نَبید

بیا که با تو بگویم غمِ ملالتِ دلچرا که بی تو ندارم مَجالِ گفت و شَنید

بهایِ وصلِ تو گر جان بُوَد خریدارمکه جنسِ خوب مُبَصِّر به هر چه دید خرید

چو ماهِ روی تو در شامِ زلف می‌دیدمشبم به رویِ تو روشن چو روز می‌گردید

به لب رسید مرا جان و برنیامد کامبه سر رسید امید و طلب به سر نرسید

ز شوقِ رویِ تو حافظ نوشت حرفی چندبخوان ز نظمش و در گوش کن چو مروارید

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۳۹ است:

رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمیدوظیفه گر برسد، مصرفش گُل است و نَبید

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در ستایش ابروی یار با تصویرهای عید. جهان با هلال ماه بر ابروی عید وسمه کشید؛ اما هلال عید را باید در ابروی یار دید. بیت دوم تصویری ظریف است: وقتی یار کمان ابرویش را وسمه کشید، قامتم مانند پشت هلال شکست. بیت ششم پندی در ارزش عشق است: اگر بهای وصل تو جان باشد خریدارم، که بیننده دانا جنس خوب را به هر بهایی می‌خرد. بیت هشتم تلخ است: جان به لب رسید و کام برنیامد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.