پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۲۳۹

رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمید

رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمیدوظیفه گر برسد، مصرفش گُل است و نَبید

صَفیرِ مرغ برآمد، بَطِ شراب کجاست؟فَغان فتاد به بلبل، نقابِ گُل که کشید؟

ز میوه‌های بهشتی چه ذوق دریابدهر آن که سیبِ زَنَخدانِ شاهدی نَگَزید

مَکُن ز غُصّه شکایت که در طریقِ طلببه راحتی نرسید آن که زحمتی نکشید

ز رویِ ساقی مَه‌وَش گلی بچین امروزکه گِردِ عارضِ بُستان خطِ بنفشه دمید

چُنان کرشمهٔ ساقی دلم ز دست بِبُردکه با کسی دِگَرَم نیست برگِ گفت و شَنید

من این مُرَقَّعِ رنگین چو گُل، بخواهم سوختکه پیرِ باده‌فروشش به جُرعه‌ای نخرید

بهار می‌گذرد دادگسترا دریابکه رفت موسم و حافظ هنوز مِی نچشید

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

از سختی‌ها شکایت نکن؛ بدون زحمت، راحتی به دست نمی‌آید. تلاشت را ادامه بده و از فصل خوش پیش رو بهره ببر.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی بهاری با پندی مشهور در تلاش. مژده رسید که بهار آمد و سبزه دمید؛ اگر مستمری برسد، خرجش گل و باده است. بیت سوم پرسشی زیباست: هر کس سیب زنخدان زیبارویی را نگزید، از میوه‌های بهشتی چه ذوقی می‌یابد؟ بیت چهارم از پرکاربردترین ابیات دیوان است: از غصه شکایت مکن، که در راه طلب کسی که زحمتی نکشید به راحتی نرسید. بیت پایانی هشداری است: بهار می‌گذرد، ای دادگستر دریاب.

شرح بیت‌ها

بیت ۱رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمید / وظیفه گر برسد، مصرفش گُل است و نَبید

مژده رسید که بهار آمد و سبزه دمید؛ اگر مستمری برسد، خرجش گل و باده است.

بیت ۲صَفیرِ مرغ برآمد، بَطِ شراب کجاست؟ / فَغان فتاد به بلبل، نقابِ گُل که کشید؟

بانگ مرغ برآمد؛ صراحی شراب کجاست؟ بلبل به فغان افتاد؛ چه کسی نقاب گل را کنار زد؟

بیت ۴مَکُن ز غُصّه شکایت که در طریقِ طلب / به راحتی نرسید آن که زحمتی نکشید

از غصه شکایت مکن، که در راه طلب کسی که زحمتی نکشید به راحتی نرسید.

بیت ۵ز رویِ ساقی مَه‌وَش گلی بچین امروز / که گِردِ عارضِ بُستان خطِ بنفشه دمید

امروز از روی ساقی ماه‌وش گلی بچین، که گرد چهره بستان خط بنفشه روییده است.

بیت ۸بهار می‌گذرد دادگسترا دریاب / که رفت موسم و حافظ هنوز مِی نچشید

ای دادگستر، بهار می‌گذرد، دریاب؛ که فصل رفت و حافظ هنوز می نچشیده است.

معنی واژه‌ها

وظیفه
مستمری، مقرری
نبید
شراب
صفیر
بانگ پرنده
بط شراب
صراحی به شکل مرغابی
سیب زنخدان
چانه گرد
مرقع
خرقه وصله‌دار
موسم
فصل