حافظ · غزل شماره ۲۳۹
رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمید
رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمیدوظیفه گر برسد، مصرفش گُل است و نَبید
صَفیرِ مرغ برآمد، بَطِ شراب کجاست؟فَغان فتاد به بلبل، نقابِ گُل که کشید؟
ز میوههای بهشتی چه ذوق دریابدهر آن که سیبِ زَنَخدانِ شاهدی نَگَزید
مَکُن ز غُصّه شکایت که در طریقِ طلببه راحتی نرسید آن که زحمتی نکشید
ز رویِ ساقی مَهوَش گلی بچین امروزکه گِردِ عارضِ بُستان خطِ بنفشه دمید
چُنان کرشمهٔ ساقی دلم ز دست بِبُردکه با کسی دِگَرَم نیست برگِ گفت و شَنید
من این مُرَقَّعِ رنگین چو گُل، بخواهم سوختکه پیرِ بادهفروشش به جُرعهای نخرید
بهار میگذرد دادگسترا دریابکه رفت موسم و حافظ هنوز مِی نچشید
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
از سختیها شکایت نکن؛ بدون زحمت، راحتی به دست نمیآید. تلاشت را ادامه بده و از فصل خوش پیش رو بهره ببر.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی بهاری با پندی مشهور در تلاش. مژده رسید که بهار آمد و سبزه دمید؛ اگر مستمری برسد، خرجش گل و باده است. بیت سوم پرسشی زیباست: هر کس سیب زنخدان زیبارویی را نگزید، از میوههای بهشتی چه ذوقی مییابد؟ بیت چهارم از پرکاربردترین ابیات دیوان است: از غصه شکایت مکن، که در راه طلب کسی که زحمتی نکشید به راحتی نرسید. بیت پایانی هشداری است: بهار میگذرد، ای دادگستر دریاب.
شرح بیتها
بیت ۱رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمید / وظیفه گر برسد، مصرفش گُل است و نَبید
مژده رسید که بهار آمد و سبزه دمید؛ اگر مستمری برسد، خرجش گل و باده است.
بیت ۲صَفیرِ مرغ برآمد، بَطِ شراب کجاست؟ / فَغان فتاد به بلبل، نقابِ گُل که کشید؟
بانگ مرغ برآمد؛ صراحی شراب کجاست؟ بلبل به فغان افتاد؛ چه کسی نقاب گل را کنار زد؟
بیت ۴مَکُن ز غُصّه شکایت که در طریقِ طلب / به راحتی نرسید آن که زحمتی نکشید
از غصه شکایت مکن، که در راه طلب کسی که زحمتی نکشید به راحتی نرسید.
بیت ۵ز رویِ ساقی مَهوَش گلی بچین امروز / که گِردِ عارضِ بُستان خطِ بنفشه دمید
امروز از روی ساقی ماهوش گلی بچین، که گرد چهره بستان خط بنفشه روییده است.
بیت ۸بهار میگذرد دادگسترا دریاب / که رفت موسم و حافظ هنوز مِی نچشید
ای دادگستر، بهار میگذرد، دریاب؛ که فصل رفت و حافظ هنوز می نچشیده است.
معنی واژهها
- وظیفه
- مستمری، مقرری
- نبید
- شراب
- صفیر
- بانگ پرنده
- بط شراب
- صراحی به شکل مرغابی
- سیب زنخدان
- چانه گرد
- مرقع
- خرقه وصلهدار
- موسم
- فصل