پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۴۱ دیوان حافظ

معاشران ز حریفِ شبانه یاد آرید

تعبیر فال

پیام کلی: پند

در روزهای کامیابی، دوستانی را که در سختی کنارت بودند فراموش نکن؛ پیام فال تو همین است. حافظ می‌گوید اگر اسب دولت سرکش می‌رود، با سر تازیانه از همراهان یاد کنید. یک پیام، یک یادآوری کوچک، رابطه‌های قدیمی را زنده نگه می‌دارد. و اگر کسی به تو بی‌وفایی کرده، از بی‌وفایی روزگار یاد کن و دلت را بزرگ نگه دار.

شاه‌بیت فال شما

سمندِ دولت اگر چند سرکشیده رَوَدز همرهان به سرِ تازیانه یاد آرید

متن کامل غزل

معاشران ز حریفِ شبانه یاد آریدحقوقِ بندگیِ مخلصانه یاد آرید

به وقتِ سرخوشی از آه و ناله عُشّاقبه صوت و نغمهٔ چنگ و چَغانه یاد آرید

چو لطفِ باده کُنَد جلوه در رخِ ساقیز عاشقان به سرود و ترانه یاد آرید

چو در میانِ مراد آورید دستِ امیدز عهدِ صحبت ما در میانه یاد آرید

سمندِ دولت اگر چند سرکشیده رَوَدز همرهان به سرِ تازیانه یاد آرید

نمی‌خورید زمانی غمِ وفادارانز بی‌وفاییِ دورِ زمانه یاد آرید

به وَجهِ مرحمت ای ساکنانِ صدرِ جلالز رویِ حافظ و این آستانه یاد آرید

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۴۲ است:

بیا که رایتِ منصورِ پادشاه رسیدنویدِ فتح و بشارت به مِهر و ماه رسید

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در یادآوری دوستان و پیمان‌های گذشته با ردیف «یاد آرید». ای همنشینان، از همدم شبانه یاد کنید و حق بندگی خالصانه را به خاطر آورید. بیت پنجم تمثیلی از سوارکاری است: اگر اسب دولت سرکش می‌رود، با سر تازیانه از همراهان یاد کنید؛ یعنی در اوج کامیابی دوستان قدیم را فراموش نکنید. بیت ششم پند تلخی است: اگر غم وفاداران را نمی‌خورید، از بی‌وفایی روزگار یاد کنید.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.