پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۴۶ دیوان حافظ

عید است و آخِرِ گُل و یاران در انتظار

تعبیر فال

پیام کلی: امید

ای صاحب فال، عید و شادی نزدیک است و یاران در انتظارند. حافظ می‌گوید از روزهای گل دل کنده بودم، اما همت پاکان کاری کرد؛ گاهی دعای دیگران گره کار ما را باز می‌کند. فال تو پند می‌دهد به دنیا دل نبندی و به بخشش امیدوار باشی: خدایا، از آنجا که پرده‌پوشی کار توست، دل کم‌عیار ما را ببخش. هیچ‌کس کامل نیست.

شاه‌بیت فال شما

زانجا که پرده پوشیِ عفوِ کریمِ توستبر قلب ما ببخش که نقدیست کم عیار

متن کامل غزل

عید است و آخِرِ گُل و یاران در انتظارساقی به رویِ شاه ببین ماه و مِی بیار

دل برگرفته بودم از ایّام گُل، ولیکاری بِکَرد همّت پاکانِ روزه دار

دل در جهان مَبَند و به مستی سؤال کناز فیض جام و قصهٔ جمشیدِ کامگار

جز نقدِ جان به دست ندارم شراب کو؟کان نیز بر کرشمهٔ ساقی کُنم نثار

خوش دولتیست خرّم و خوش خسروی کریمیا رب ز چشمْ زخمِ زمانش نگاه دار

مِی خور به شعرِ بنده که زیبی دگر دهدجامِ مُرَصَّعِ تو بدین دُرِّ شاهوار

گر فوت شد سَحور چه نقصان صَبوح هستاز مِی کنند روزه گشا طالبانِ یار

زانجا که پرده پوشیِ عفوِ کریمِ توستبر قلب ما ببخش که نقدیست کم عیار

ترسم که روزِ حشر عِنان بر عِنان رَوَدتسبیحِ شیخ و خرقهٔ رندِ شرابخوار

حافظ چو رفت روزه و گل نیز می‌رودناچار باده نوش که از دستْ رفتْ کار

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۴۷ است:

صبا ز منزلِ جانان گذر دریغ مداروز او به عاشقِ بی‌دل خبر دریغ مدار

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی که با عید فطر در پایان فصل گل هم‌زمان شده است. عید است و آخر گل و یاران در انتظار؛ ساقی، ماه را در روی شاه ببین و می بیاور. بیت دوم اشاره‌ای لطیف دارد: از روزهای گل دل کنده بودم، اما همت پاکان روزه‌دار کاری کرد. بیت سوم پندی حکیمانه است: دل در جهان مبند و از قصه جمشید کامگار بپرس. بیت هشتم دعایی فروتنانه است: بر دل ما ببخش که سکه‌ای کم‌عیار است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.