پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۲۴۶

عید است و آخِرِ گُل و یاران در انتظار

عید است و آخِرِ گُل و یاران در انتظارساقی به رویِ شاه ببین ماه و مِی بیار

دل برگرفته بودم از ایّام گُل، ولیکاری بِکَرد همّت پاکانِ روزه دار

دل در جهان مَبَند و به مستی سؤال کناز فیض جام و قصهٔ جمشیدِ کامگار

جز نقدِ جان به دست ندارم شراب کو؟کان نیز بر کرشمهٔ ساقی کُنم نثار

خوش دولتیست خرّم و خوش خسروی کریمیا رب ز چشمْ زخمِ زمانش نگاه دار

مِی خور به شعرِ بنده که زیبی دگر دهدجامِ مُرَصَّعِ تو بدین دُرِّ شاهوار

گر فوت شد سَحور چه نقصان صَبوح هستاز مِی کنند روزه گشا طالبانِ یار

زانجا که پرده پوشیِ عفوِ کریمِ توستبر قلب ما ببخش که نقدیست کم عیار

ترسم که روزِ حشر عِنان بر عِنان رَوَدتسبیحِ شیخ و خرقهٔ رندِ شرابخوار

حافظ چو رفت روزه و گل نیز می‌رودناچار باده نوش که از دستْ رفتْ کار

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

عید و شادی نزدیک است. دل به دنیا نبند و به بخشش امیدوار باش؛ هیچ کس کامل نیست.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی که با عید فطر در پایان فصل گل هم‌زمان شده است. عید است و آخر گل و یاران در انتظار؛ ساقی، ماه را در روی شاه ببین و می بیاور. بیت دوم اشاره‌ای لطیف دارد: از روزهای گل دل کنده بودم، اما همت پاکان روزه‌دار کاری کرد. بیت سوم پندی حکیمانه است: دل در جهان مبند و از قصه جمشید کامگار بپرس. بیت هشتم دعایی فروتنانه است: بر دل ما ببخش که سکه‌ای کم‌عیار است.

شرح بیت‌ها

بیت ۱عید است و آخِرِ گُل و یاران در انتظار / ساقی به رویِ شاه ببین ماه و مِی بیار

عید است و آخر فصل گل و یاران در انتظار؛ ساقی، ماه را در روی شاه ببین و می بیاور.

بیت ۲دل برگرفته بودم از ایّام گُل، ولی / کاری بِکَرد همّت پاکانِ روزه دار

از روزهای گل دل کنده بودم، اما همت پاکان روزه‌دار کاری کرد.

بیت ۳دل در جهان مَبَند و به مستی سؤال کن / از فیض جام و قصهٔ جمشیدِ کامگار

در جهان دل مبند و در مستی از فیض جام و قصه جمشید کامگار بپرس.

بیت ۸زانجا که پرده پوشیِ عفوِ کریمِ توست / بر قلب ما ببخش که نقدیست کم عیار

چون پرده‌پوشی از بخشش کریم توست، بر دل ما ببخش که سکه‌ای کم‌عیار است.

بیت ۹ترسم که روزِ حشر عِنان بر عِنان رَوَد / تسبیحِ شیخ و خرقهٔ رندِ شرابخوار

می‌ترسم روز حشر تسبیح شیخ و خرقه رند شرابخوار دوشادوش هم بروند.

معنی واژه‌ها

آخر گل
پایان فصل گل
همت
دعا و یاری معنوی
کامگار
کامیاب
سحور
سحری
صبوح
باده صبحگاهی
قلب
دل؛ و نیز سکه تقلبی
عنان بر عنان
همپا