پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۵۰ دیوان حافظ

روی بِنْمای و وجودِ خودم از یاد بِبَر

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، پند آموزشی و مشهور این غزل برای توست: «سعی‌نابرده در این راه به جایی نرسی؛ مزد اگر می‌طلبی، طاعت استاد ببر». بدون تلاش و پیروی از راهنمای درست به نتیجه نمی‌رسی. از استاد و باتجربه‌ها بیاموز و در برابر بلاها صبور باش. حافظ در پایان دعا می‌کند که خدا اندیشه بیداد را از دل یار ببرد؛ به لطف امیدوار باش.

شاه‌بیت فال شما

سعی‌نابرده در این راه به جایی نرسیمزد اگر می‌طلبی، طاعتِ استاد بِبَر

متن کامل غزل

روی بِنْمای و وجودِ خودم از یاد بِبَرخَرمنِ سوختگان را همه گو باد بِبَر

ما چو دادیم دل و دیده به طوفانِ بلاگو «بیا سیلِ غم و خانه ز بنیاد بِبَر»

زلفِ چون عَنبَرِ خامَش که ببوید؟ هیهاتای دلِ خام‌طمع! این سخن از یاد بِبَر

سینه گو «شعلهٔ آتشکدهٔ فارس بِکُش»دیده گو «آبِ رخِ دجلهٔ بغداد بِبَر»

دولتِ پیرِ مُغان باد که باقی سهل استدیگری گو «برو و نامِ من از یاد بِبَر»

سعی‌نابرده در این راه به جایی نرسیمزد اگر می‌طلبی، طاعتِ استاد بِبَر

روزِ مرگم نفسی وعدهٔ دیدار بدهوآن گَهَم تا به لَحَد فارغ و آزاد بِبَر

دوش می‌گفت «به مژگانِ درازت بِکُشم»یا رب از خاطرش اندیشهٔ بیداد بِبَر

حافظ اندیشه کن از نازکیِ خاطرِ یاربرو از دَرگَهَش این ناله و فریاد بِبَر

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۵۱ است:

شبِ وصل است و طی شد نامهٔ هَجر«سلامٌ فیهِ حَتّی مَطْلَعِ الفَجْر»

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در فنای عاشق و پند تلاش. روی بنما و وجود مرا از یادم ببر؛ به باد بگو خرمن سوختگان را ببرد. بیت دوم تسلیم در برابر بلاست: وقتی دل و دیده را به طوفان بلا دادیم، به سیل غم بگو بیا و خانه را از بنیاد ببر. بیت ششم پندی آموزشی و مشهور است: بی‌تلاش در این راه به جایی نمی‌رسی؛ اگر مزد می‌خواهی، از استاد فرمان ببر. بیت هشتم دعایی لطیف است: خدایا از دلش اندیشه بیداد را ببر.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.