پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۵۲ دیوان حافظ

گر بُوَد عمر، به میخانه رَسَم بارِ دِگَر

تعبیر فال

پیام کلی: پند

اگر جایی قدرت را نمی‌دانند، حافظ می‌گوید در این قوم معرفت نیست؛ خدایا سببی ساز تا گوهرم را نزد خریدار دیگری ببرم. فال تو می‌گوید اگر شایستگی‌ات دیده نمی‌شود، جای دیگری را امتحان کن. اما به کسانی که دوستشان داری وفادار بمان: اگر یار رفت و حق دوستی دیرین را نشناخت، من دنبال یار دیگری نمی‌روم. در این راه تنها نیستی.

شاه‌بیت فال شما

یار اگر رفت و حقِ صحبتِ دیرین نشناختحاشَ لِلَّه که رَوَم من ز پِیِ یارِ دگر

متن کامل غزل

گر بُوَد عمر، به میخانه رَسَم بارِ دِگَربجز از خدمتِ رندان نکنم کارِ دِگَر

خُرَّم آن روز که با دیدهٔ گریان بِرَوَمتا زنم آب درِ میکده یک بارِ دگر

معرفت نیست در این قوم خدا را سَبَبیتا بَرَم گوهرِ خود را به خریدارِ دگر

یار اگر رفت و حقِ صحبتِ دیرین نشناختحاشَ لِلَّه که رَوَم من ز پِیِ یارِ دگر

گر مساعد شَوَدَم دایرهٔ چرخِ کبودهم به دست آورمش باز به پرگارِ دگر

عافیت می‌طلبد خاطرم ار بگذارندغمزهٔ شوخَش و آن طرهٔ طَرّارِ دگر

راز سربستهٔ ما بین که به دستان گفتندهر زمان با دف و نی بر سرِ بازارِ دگر

هر دم از درد بنالم که فلک هر ساعتکُنَدَم قصدِ دلِ ریش به آزارِ دگر

بازگویم نه در این واقعه حافظ تنهاستغرقه گشتند در این بادیه بسیارِ دگر

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۵۳ است:

ای خُرَّم از فروغِ رُخَت لاله زارِ عمربازآ که ریخت بی گُلِ رویت بهارِ عمر

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در وفاداری و آرزوی بازگشت به میخانه. اگر عمری باشد، بار دیگر به میخانه می‌رسم و جز خدمت رندان کار دیگری نمی‌کنم. بیت سوم گله‌ای تلخ است: در این قوم معرفتی نیست؛ خدایا سببی ساز تا گوهرم را نزد خریدار دیگری ببرم. بیت چهارم از ابیات مشهور وفاداری است: اگر یار رفت و حق همنشینی دیرین را نشناخت، پناه بر خدا که من دنبال یار دیگری بروم. بیت پایانی تسلی است: حافظ در این ماجرا تنها نیست.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.