پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۵۳ دیوان حافظ

ای خُرَّم از فروغِ رُخَت لاله زارِ عمر

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

عمر به سرعت می‌گذرد و این غزل هشداری مهربانانه است: «این یک دو دم که مهلت دیدار ممکن است، دریاب کار ما که نه پیداست کار عمر». فال تو می‌گوید فرصت دیدار و آشتی با عزیزانت را امروز دریاب و در خواب غفلت نمان. حافظ می‌گوید از هر سو کمینی از حوادث هست؛ کاری کن که از تو یادگاری نیک بماند.

شاه‌بیت فال شما

این یک دو دَم که مهلتِ دیدار ممکن استدریاب کارِ ما که نه پیداست کارِ عمر

متن کامل غزل

ای خُرَّم از فروغِ رُخَت لاله زارِ عمربازآ که ریخت بی گُلِ رویت بهارِ عمر

از دیده گر سرشک چو باران چِکَد رواستکاندر غمت چو برق بِشُد روزگارِ عمر

این یک دو دَم که مهلتِ دیدار ممکن استدریاب کارِ ما که نه پیداست کارِ عمر

تا کی مِی صَبوح و شِکرخوابِ بامدادهشیار گَرد، هان که گذشت اختیارِ عمر

دی در گذار بود و نظر سویِ ما نکردبیچاره دل که هیچ ندید از گذارِ عمر

اندیشه از محیطِ فنا نیست هر که رابر نقطهٔ دهانِ تو باشد مدارِ عمر

در هر طرف ز خیلِ حوادث کمین‌گهیستزان رو عِنان‌گسسته دَوانَد سوارِ عمر

بی عمر زنده‌ام من و این بس عجب مدارروز فِراق را که نَهَد در شمارِ عمر

حافظ سخن بگوی که بر صفحهٔ جهاناین نقش مانَد از قَلَمَت یادگارِ عمر

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۵۴ است:

دیگر ز شاخِ سروِ سَهی بلبلِ صبورگلبانگ زد که چشمِ بد از رویِ گُل به دور

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در گذر عمر و دعوت به غنیمت شمردن فرصت دیدار. ای که لاله‌زار عمر از فروغ رخت خرم است، بازآ که بهار عمر بی گل رویت فرو ریخت. بیت سوم پندی روشن است: این یکی دو دم که فرصت دیدار ممکن است، کار ما را دریاب، که پایان عمر پیدا نیست. بیت هفتم تصویری ژرف دارد: از هر سو کمینگاهی از حوادث هست، از این رو سوار عمر با عنان گسسته می‌تازد. بیت پایانی امید به جاودانگی شعر است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.