پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۵۶ دیوان حافظ

نصیحتی کُنَمَت بشنو و بهانه مَگیر

تعبیر فال

پیام کلی: پند

این غزل با نصیحتی دلسوزانه آغاز می‌شود: «نصیحتی کنمت بشنو و بهانه مگیر؛ هر آنچه ناصح مشفق بگویدت بپذیر». فال تو پند می‌دهد که پیش از تصمیم، حرف کسی که خیرت را می‌خواهد بشنوی. حافظ می‌گوید قسمت ازلی بی‌حضور ما تعیین شد؛ اگر اندکی مطابق رضای تو نیست، خرده مگیر. آنچه در اختیارت نیست را بپذیر و بر آنچه در توان داری تمرکز کن.

شاه‌بیت فال شما

نصیحتی کُنَمَت بشنو و بهانه مَگیرهر آنچه ناصِحِ مُشْفِق بگویَدَت بپذیر

متن کامل غزل

نصیحتی کُنَمَت بشنو و بهانه مَگیرهر آنچه ناصِحِ مُشْفِق بگویَدَت بپذیر

ز وصلِ رویِ جوانان تَمَتُّعی بردارکه در کمینگهِ عمر است مَکرِ عالَمِ پیر

نَعیم هر دو جهان پیش عاشقان بجویکه این متاعِ قلیل است و آن عَطایِ کثیر

معاشری خوش و رودی بساز می‌خواهمکه دردِ خویش بگویم به نالهٔ بَم و زیر

بر آن سَرَم که نَنوشَم مِی و گُنَه نکنماگر موافقِ تدبیرِ من شَوَد تقدیر

چو قسمتِ ازلی بی‌حضورِ ما کردندگر اندکی نه به وِفقِ رضاست خرده مگیر

چو لاله در قَدَحم ریز ساقیا مِی و مُشککه نقشِ خالِ نگارم نمی‌رود ز ضمیر

بیار ساغرِ دُرِّ خوشاب ای ساقیحسود گو کَرَمِ آصفی ببین و بمیر

به عزمِ توبه نهادم قدح ز کف صد بارولی کرشمهٔ ساقی نمی‌کُنَد تقصیر

مِی دوساله و محبوبِ چارده سالههمین بس است مرا صُحبتِ صَغیر و کَبیر

دل رمیدهٔ ما را که پیش می‌گیرد؟خبر دهید به مجنونِ خسته از زنجیر

حدیثِ توبه در این بزمگه مگو حافظکه ساقیان کمان ابرویَت زَنَند به تیر

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۵۷ است:

روی بِنْما و مرا گو که ز جان دل برگیرپیشِ شمع آتشِ پروانه به جان گو درگیر

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی پندآموز که با دعوت به شنیدن نصیحت آغاز می‌شود: نصیحتی می‌کنم، بشنو و بهانه مگیر؛ هر چه ناصح مهربان می‌گوید بپذیر. بیت پنجم نکته‌ای ژرف درباره اراده و تقدیر دارد: بر آنم که گناه نکنم، اگر تقدیر با تدبیر من موافق شود. بیت ششم نیز حکیمانه است: چون قسمت ازلی بی‌حضور ما تعیین شد، اگر اندکی مطابق رضای ما نیست خرده مگیر. بیت نهم اعترافی صادقانه است: صد بار به قصد توبه قدح را کنار گذاشتم.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.