پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۲۵۷

روی بِنْما و مرا گو که ز جان دل برگیر

روی بِنْما و مرا گو که ز جان دل برگیرپیشِ شمع آتشِ پروانه به جان گو درگیر

در لبِ تشنهٔ ما بین و مدار آب دریغبر سَرِ کُشتهٔ خویش آی و ز خاکَش برگیر

تَرکِ درویش مگیر ار نَبُوَد سیم و زَرَشدر غَمَت سیمْ شُمار اشک و رُخَش را زر گیر

چنگ بِنْواز و بساز ار نَبُوَد عود چه باک؟آتشم عشق و دلم عود و تَنَم مِجمَر گیر

در سَماع آی و ز سر خرقه برانداز و برقصور نه با گوشه رو و خرقهٔ ما در سر گیر

صوف بَرکَش ز سر و بادهٔ صافی دَرکَشسیم در باز و به زر سیمبَری در بر گیر

دوست گو یار شو و هر دو جهان دشمن باشبخت گو پشت مَکُن، رویِ زمین لشکر گیر

میل رفتن مَکُن ای دوست دَمی با ما باشبر لبِ جوی، طرب جوی و به کف ساغر گیر

رفته گیر از بَرَم و زآتش و آبِ دل و چشمگونه‌ام زرد و لبم خشک و کنارم تَر گیر

حافظ آراسته کن بزم و بگو واعظ راکه ببین مجلسم و تَرکِ سَرِ منبر گیر

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

اگر دوستت همراهت باشد، از دشمنی دیگران نترس. کسی را که ثروت ندارد اما صداقت دارد، کم ارزش نشمار.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی پرشور با فعل‌های امری که در آن حافظ یار را به حضور و شادی می‌خواند. روی بنما و به من بگو از جان دل بکن. بیت سوم نکته‌ای لطیف دارد: اگر درویش سیم و زر ندارد ترکش مکن؛ اشکش را سیم و رخ زردش را زر بشمار. بیت چهارم تصویری زیبا دارد: اگر عود نیست چه باک، عشق را آتش، دلم را عود و تنم را مجمر بگیر. بیت هفتم از ابیات پرشور است: دوست یار باشد و دو جهان دشمن؛ بخت پشت نکند و روی زمین لشکر باشد.

شرح بیت‌ها

بیت ۱روی بِنْما و مرا گو که ز جان دل برگیر / پیشِ شمع آتشِ پروانه به جان گو درگیر

روی بنما و به من بگو از جان دل بکن؛ به پروانه بگو پیش شمع آتش به جان بگیرد.

بیت ۳تَرکِ درویش مگیر ار نَبُوَد سیم و زَرَش / در غَمَت سیمْ شُمار اشک و رُخَش را زر گیر

اگر درویش سیم و زر ندارد ترکش مکن؛ در غم تو اشکش را سیم و رخش را زر بشمار.

بیت ۴چنگ بِنْواز و بساز ار نَبُوَد عود چه باک؟ / آتشم عشق و دلم عود و تَنَم مِجمَر گیر

چنگ بنواز؛ اگر عود نیست چه باک؟ عشق را آتش، دلم را عود و تنم را مجمر بگیر.

بیت ۷دوست گو یار شو و هر دو جهان دشمن باش / بخت گو پشت مَکُن، رویِ زمین لشکر گیر

بگو دوست یار باشد و هر دو جهان دشمن؛ بخت پشت نکند و روی زمین لشکر بگیرد.

بیت ۸میل رفتن مَکُن ای دوست دَمی با ما باش / بر لبِ جوی، طرب جوی و به کف ساغر گیر

ای دوست، میل رفتن مکن، دمی با ما باش؛ بر لب جوی شادی بجوی و ساغر به دست گیر.

معنی واژه‌ها

مجمر
آتشدان
سماع
رقص عارفانه
صوف
پشمینه
سیمبر
سپیدتن
کنار
آغوش؛ دامن
طرب
شادی