پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۵۷ دیوان حافظ

روی بِنْما و مرا گو که ز جان دل برگیر

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

ای صاحب فال، اگر دوستت همراهت باشد، از دشمنی دیگران نترس؛ حافظ می‌گوید دوست بگو یار شو و هر دو جهان دشمن باش، بخت بگو پشت مکن و روی زمین لشکر باش. فال تو نوید همراهی و پشتیبانی می‌دهد. پند دیگر این غزل را هم بشنو: کسی را که ثروت ندارد اما صداقت دارد، کم‌ارزش نشمار؛ اشک او سیم است و رخ زردش زر.

شاه‌بیت فال شما

دوست گو یار شو و هر دو جهان دشمن باشبخت گو پشت مَکُن، رویِ زمین لشکر گیر

متن کامل غزل

روی بِنْما و مرا گو که ز جان دل برگیرپیشِ شمع آتشِ پروانه به جان گو درگیر

در لبِ تشنهٔ ما بین و مدار آب دریغبر سَرِ کُشتهٔ خویش آی و ز خاکَش برگیر

تَرکِ درویش مگیر ار نَبُوَد سیم و زَرَشدر غَمَت سیمْ شُمار اشک و رُخَش را زر گیر

چنگ بِنْواز و بساز ار نَبُوَد عود چه باک؟آتشم عشق و دلم عود و تَنَم مِجمَر گیر

در سَماع آی و ز سر خرقه برانداز و برقصور نه با گوشه رو و خرقهٔ ما در سر گیر

صوف بَرکَش ز سر و بادهٔ صافی دَرکَشسیم در باز و به زر سیمبَری در بر گیر

دوست گو یار شو و هر دو جهان دشمن باشبخت گو پشت مَکُن، رویِ زمین لشکر گیر

میل رفتن مَکُن ای دوست دَمی با ما باشبر لبِ جوی، طرب جوی و به کف ساغر گیر

رفته گیر از بَرَم و زآتش و آبِ دل و چشمگونه‌ام زرد و لبم خشک و کنارم تَر گیر

حافظ آراسته کن بزم و بگو واعظ راکه ببین مجلسم و تَرکِ سَرِ منبر گیر

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۵۸ است:

هزار شُکر که دیدم به کامِ خویشت بازز رویِ صدق و صفا گشته با دلم دَمساز

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی پرشور با فعل‌های امری که در آن حافظ یار را به حضور و شادی می‌خواند. روی بنما و به من بگو از جان دل بکن. بیت سوم نکته‌ای لطیف دارد: اگر درویش سیم و زر ندارد ترکش مکن؛ اشکش را سیم و رخ زردش را زر بشمار. بیت چهارم تصویری زیبا دارد: اگر عود نیست چه باک، عشق را آتش، دلم را عود و تنم را مجمر بگیر. بیت هفتم از ابیات پرشور است: دوست یار باشد و دو جهان دشمن؛ بخت پشت نکند و روی زمین لشکر باشد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.