پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۶۲ دیوان حافظ

حالِ خونین دلان که گوید باز؟

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

حال دلت را کسی نمی‌پرسد و شاید حس می‌کنی کسی خون دلت را نمی‌بیند؛ حافظ هم می‌پرسد چه کسی باز حال خونین‌دلان را می‌گوید؟ فال تو صبر می‌خواهد و یادآوری می‌کند که حکمت را گاهی از جاهای غیرمنتظره می‌توان آموخت. دلت مانند غنچه بسته است و با نسیمی از مهر باز می‌شود؛ منتظر آن نسیم بمان و از خودت مراقبت کن.

شاه‌بیت فال شما

نَگُشایَد دلم چو غنچه اگرساغری از لبش نبوید باز

متن کامل غزل

حالِ خونین دلان که گوید باز؟وز فلک خونِ خُم که جوید باز؟

شرمش از چشمِ مِی پرستان بادنرگسِ مست اگر بروید باز

جز فَلاطونِ خُم نشینِ شرابسِرِّ حکمت به ما که گوید باز؟

هر که چون لاله کاسه گَردان شدزین جفا رُخ به خون بشوید باز

نَگُشایَد دلم چو غنچه اگرساغری از لبش نبوید باز

بس که در پرده چنگ گفت سخنبِبُرَش موی تا نَمویَد باز

گِردِ بیتُ الحَرامِ خُم حافظگر نمیرد به سَر بپوید باز

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۶۳ است:

بیا و کَشتیِ ما در شَطِ شراب اندازخروش و وِلوِله در جانِ شیخ و شاب انداز

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی کوتاه با ردیف «باز» در شکایت از روزگار. چه کسی باز حال خونین‌دلان را می‌گوید و خون خم (شراب) را از فلک می‌جوید؟ بیت سوم به داستانی مشهور در ادب فارسی اشاره دارد که افلاطون را خم‌نشین می‌داند؛ هرچند در منابع یونانی این داستان از دیوجانس است. حافظ حکمت را از «افلاطون خم‌نشین شراب» می‌جوید. بیت ششم طنزی لطیف دارد: چنگ این‌قدر در پرده سخن گفت که مویش را ببر تا دیگر مویه نکند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.