پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۲۶۳

بیا و کَشتیِ ما در شَطِ شراب انداز

بیا و کَشتیِ ما در شَطِ شراب اندازخروش و وِلوِله در جانِ شیخ و شاب انداز

مرا به کَشتیِ باده درافکن ای ساقی!که گفته‌اند «نِکویی کن و در آب انداز»

ز کویِ میکده برگشته‌ام ز راهِ خطامرا دگر ز کَرَم با رهِ صواب انداز

بیار زآن مِی گلرنگِ مشک‌بو جامیشرارِ رَشک و حسد در دلِ گلاب انداز

اگر چه مست و خرابم، تو نیز لطفی کننظر بر این دلِ سرگشتهٔ خراب انداز

به نیم‌شب اگرت آفتاب می‌بایدز رویِ دخترِ گُل‌چهرِ رز، نقاب انداز

مَهِل که روزِ وفاتم به خاک بسپارندمرا به میکده بَر، در خُمِ شراب انداز

ز جورِ چرخ چو حافظ به جان رسید دلتبه سویِ دیو مِحَن، ناوَکِ شهاب انداز

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

نیکی کن و منتش را نگذار؛ خوبی گم نمی‌شود. اگر از راه درست برگشته‌ای، هنوز فرصت بازگشت هست.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی پرشور با ردیف «انداز». ساقی، بیا و کشتی ما را در رود شراب بینداز و در جان پیر و جوان غوغا برانگیز. بیت دوم بازی لطیفی با مثل مشهور «نیکی کن و در آب انداز» دارد؛ یعنی نیکی کن و منت مگذار. بیت سوم اعترافی صادقانه است: از کوی میکده به خطا برگشته‌ام؛ از کرم مرا دوباره به راه درست بینداز. بیت پایانی تصویری آسمانی دارد: وقتی از ستم فلک به جان رسیدی، تیر شهاب را به سوی دیو رنج پرتاب کن.

شرح بیت‌ها

بیت ۱بیا و کَشتیِ ما در شَطِ شراب انداز / خروش و وِلوِله در جانِ شیخ و شاب انداز

بیا و کشتی ما را در رود شراب بینداز و در جان پیر و جوان غوغا برانگیز.

بیت ۲مرا به کَشتیِ باده درافکن ای ساقی! / که گفته‌اند «نِکویی کن و در آب انداز»

ساقی، مرا در کشتی باده بیفکن، که گفته‌اند نیکی کن و در آب انداز.

بیت ۳ز کویِ میکده برگشته‌ام ز راهِ خطا / مرا دگر ز کَرَم با رهِ صواب انداز

از کوی میکده به خطا برگشته‌ام؛ از کرم مرا دوباره به راه درست بینداز.

بیت ۶به نیم‌شب اگرت آفتاب می‌باید / ز رویِ دخترِ گُل‌چهرِ رز، نقاب انداز

اگر نیمه‌شب آفتاب می‌خواهی، نقاب را از روی دختر گل‌چهره رز (شراب) بردار.

بیت ۸ز جورِ چرخ چو حافظ به جان رسید دلت / به سویِ دیو مِحَن، ناوَکِ شهاب انداز

حافظ، وقتی از ستم فلک دلت به جان رسید، تیر شهاب را به سوی دیو رنج بینداز.

معنی واژه‌ها

شط
رود بزرگ
شیخ و شاب
پیر و جوان
صواب
درست
شرار
شراره
دختر رز
شراب
محن
رنج‌ها
ناوک شهاب
تیر شهاب سنگ