پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۶۳ دیوان حافظ

بیا و کَشتیِ ما در شَطِ شراب انداز

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، پند این غزل در یک مثل مشهور است: «نکویی کن و در آب انداز»؛ یعنی نیکی کن و منتش را نگذار. خوبی گم نمی‌شود و روزی بازمی‌گردد. اگر از راه درست برگشته‌ای یا اشتباهی کرده‌ای، حافظ می‌گوید مرا دوباره از کرم به راه صواب بینداز؛ هنوز فرصت بازگشت هست. اگر از جور روزگار به تنگ آمده‌ای، با امید بر اهریمن غم بتاز.

شاه‌بیت فال شما

مرا به کَشتیِ باده درافکن ای ساقی!که گفته‌اند «نِکویی کن و در آب انداز»

متن کامل غزل

بیا و کَشتیِ ما در شَطِ شراب اندازخروش و وِلوِله در جانِ شیخ و شاب انداز

مرا به کَشتیِ باده درافکن ای ساقی!که گفته‌اند «نِکویی کن و در آب انداز»

ز کویِ میکده برگشته‌ام ز راهِ خطامرا دگر ز کَرَم با رهِ صواب انداز

بیار زآن مِی گلرنگِ مشک‌بو جامیشرارِ رَشک و حسد در دلِ گلاب انداز

اگر چه مست و خرابم، تو نیز لطفی کننظر بر این دلِ سرگشتهٔ خراب انداز

به نیم‌شب اگرت آفتاب می‌بایدز رویِ دخترِ گُل‌چهرِ رز، نقاب انداز

مَهِل که روزِ وفاتم به خاک بسپارندمرا به میکده بَر، در خُمِ شراب انداز

ز جورِ چرخ چو حافظ به جان رسید دلتبه سویِ دیو مِحَن، ناوَکِ شهاب انداز

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۶۴ است:

خیز و در کاسهٔ زر آبِ طَرَبناک اندازپیشتر زان که شَوَد کاسهٔ سَر خاک‌ انداز

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی پرشور با ردیف «انداز». ساقی، بیا و کشتی ما را در رود شراب بینداز و در جان پیر و جوان غوغا برانگیز. بیت دوم بازی لطیفی با مثل مشهور «نیکی کن و در آب انداز» دارد؛ یعنی نیکی کن و منت مگذار. بیت سوم اعترافی صادقانه است: از کوی میکده به خطا برگشته‌ام؛ از کرم مرا دوباره به راه درست بینداز. بیت پایانی تصویری آسمانی دارد: وقتی از ستم فلک به جان رسیدی، تیر شهاب را به سوی دیو رنج پرتاب کن.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.