پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۶۷ دیوان حافظ

ای صبا گر بُگذری بر ساحلِ رودِ اَرَس

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

عشق و هدف بزرگ با هوس و کار نیمه‌کاره به دست نمی‌آید؛ حافظ می‌گوید عشق‌بازی کار بازی نیست، سر بباز، که گوی عشق را با چوگان هوس نمی‌توان زد. فال تو هشدار می‌دهد که یا با تمام وجود وارد شوی یا وارد نشوی. پند دیگران را هم جدی بگیر، پیش از آن‌که روزگار آن را به تو بیاموزد؛ حافظ گوشمالی هجران را دید تا پند را باور کرد.

شاه‌بیت فال شما

عشق‌بازی کارِ بازی نیست ای دل! سر بِباززان که گویِ عشق نَتْوان زد به چوگانِ هوس

متن کامل غزل

ای صبا گر بُگذری بر ساحلِ رودِ اَرَسبوسه زن بر خاکِ آن وادی و مُشکین کُن نَفَس

منزلِ سَلمی که بادَش هر دَم از ما صد سلامپُر صدایِ ساربانان بینی و بانگِ جرس

مَحمِلِ جانان ببوس، آن‌گه به زاری عَرضه دارکز فِراقت سوختم ای مهربان فریاد رس

من که قولِ ناصحان را خواندَمی قولِ رَبابگوش‌مالی دیدم از هجران که اینم پند بس

عشرتِ شب‌گیر کن، مِی نوش کاندر راهِ عشقشَب‌رُوان را آشنایی‌هاست با میرِ عَسَس

عشق‌بازی کارِ بازی نیست ای دل! سر بِباززان که گویِ عشق نَتْوان زد به چوگانِ هوس

دل به رَغبت می‌سپارد جان به چشمِ مستِ یارگر چه هشیاران ندادند اختیارِ خود به کس

طوطیان در شِکَّرِستان کامرانی می‌کنندو از تَحَسُّر دست بر سر می‌زند مسکین مگس

نامِ حافظ گر برآید بر زبانِ کِلکِ دوستاز جنابِ حضرتِ شاهم بس است این مُلتَمَس

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۶۸ است:

گُلعِذاری ز گلستانِ جهان ما را بسزین چمن سایهٔ آن سروِ روان ما را بس

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در پیام‌رسانی صبا به یاری دور در کنار رود ارس. ای صبا، اگر بر ساحل رود ارس گذشتی، بر خاک آن وادی بوسه بزن و نفست را مشکین کن. برخی این غزل را اشاره به سفر یار به آذربایجان دانسته‌اند. بیت چهارم اعتراف به پندپذیری دیرهنگام است: قول ناصحان را قول رباب (بازیچه) می‌خواندم؛ از هجران گوشمالی دیدم که همین پندم بس است. بیت ششم پندی مشهور است: عشق‌بازی کار بازی نیست؛ ای دل، سر بباز.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.