پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۶۹ دیوان حافظ

دلا، رَفیقِ سفر بختِ نیکخواهت بس

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

ای صاحب فال، اگر شایستگی‌ات دیده نمی‌شود و نادانان پیش افتاده‌اند، دلسرد نشو؛ حافظ می‌گوید فلک زمام مراد را به نادانان می‌دهد، تو اهل فضل و دانشی، همین گناهت بس. این گناه روزگار است نه تو. فال تو صبر و قناعت می‌خواهد: زیادتی نخواه، کار را بر خود آسان کن و خودت را به منت دیگران وابسته نکن. دعای نیمه‌شب و درس صبحگاه تو را بس است.

شاه‌بیت فال شما

فلک به مَردمِ نادان دهد زِمامِ مرادتو اهل فضلی و دانش، همین گناهت بس

متن کامل غزل

دلا، رَفیقِ سفر بختِ نیکخواهت بسنسیمِ روضهٔ شیراز، پیکِ راهت بس

دگر ز منزلِ جانان سفر مَکُن درویشکه سِیرِ معنوی و کُنجِ خانقاهت بس

وگر کمین بِگُشایَد غمی ز گوشهٔ دلحریمِ درگهِ پیرِ مغان، پناهت بس

به صَدرِ مِصْطَبه بنشین و ساغرِ مِی‌ نوشکه این قَدَر ز جهان، کسبِ مال و جاهَت بس

زیادتی مَطَلَب، کار بر خود آسان کنصُراحیِ مِیِ لعل و بُتی چو ماهَت بس

فلک به مَردمِ نادان دهد زِمامِ مرادتو اهل فضلی و دانش، همین گناهت بس

هوایِ مسکن مألوف و عهدِ یارِ قدیمز رهروانِ سفرکرده، عذرخواهت بس

به مِنَّتِ دگران خو مَکُن که در دو جهانرضایِ ایزد و اِنعامِ پادشاهت بس

به هیچ وِردِ دگر نیست حاجت ای حافظدعایِ نیمْ‌شب و درسِ صبحگاهت بس

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۷۰ است:

دردِ عشقی کشیده‌ام که مَپُرسزهرِ هجری چشیده‌ام که مَپُرس

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در قناعت و بس بودن با ردیف «بس». ای دل، بخت نیکخواه رفیق سفرت و نسیم باغ شیراز پیک راهت بس است. این غزل را اشاره به دل کندن از سفر و ماندن در شیراز دانسته‌اند. بیت ششم از مشهورترین ابیات اجتماعی دیوان است: فلک زمام مراد را به مردم نادان می‌دهد؛ تو اهل فضل و دانشی، همین گناهت بس است. بیت هشتم پند عزت نفس است: به منت دیگران خو مکن. بیت پایانی: دعای نیمه‌شب و درس صبحگاه تو را بس است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.