پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۷۳ دیوان حافظ

اگر رفیقِ شفیقی، درست پیمان باش

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، از مشهورترین بیت‌های دیوان درباره دوستی پیام فال توست: «اگر رفیق شفیقی، درست‌پیمان باش؛ حریف خانه و گرمابه و گلستان باش». دوست واقعی در همه حال همراه است، نه فقط در خوشی. فال تو پند می‌دهد یک‌رنگ و یک‌دل باشی، مثل شمعی که در جمع یک زبان دارد. همین وفاداری ارزش تو را می‌سازد و پیوندت را پایدار می‌کند.

شاه‌بیت فال شما

اگر رفیقِ شفیقی، درست پیمان باشحریفِ خانه و گرمابه و گلستان باش

متن کامل غزل

اگر رفیقِ شفیقی، درست پیمان باشحریفِ خانه و گرمابه و گلستان باش

شِکَنجِ زلفِ پریشان به دستِ باد مدهمگو که خاطرِ عُشّاق، گو پریشان باش

گَرَت هواست که با خِضْر هم‌نشین باشینهان ز چشمِ سِکَندَر چو آبِ حیوان باش

زبورِ عشق نوازی نه کارِ هر مرغی استبیا و نوگُلِ این بلبلِ غزل‌خوان باش

طریقِ خدمت و آیینِ بندگی کردنخدای را که رها کن به ما و سلطان باش

دگر به صیدِ حرم تیغ برمکش، زنهاروز آن که با دلِ ما کرده‌ای پشیمان باش

تو شمعِ انجمنی، یک‌زبان و یک‌دل شوخیال و کوشش پروانه بین و خندان باش

کمالِ دل‌بری و حُسن در نظربازی استبه شیوهٔ نظر، از نادرانِ دوران باش

خموش حافظ و از جورِ یار ناله مکنتو را که گفت که در رویِ خوب، حیران باش؟

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۷۴ است:

به دورِ لاله، قدح گیر و بی‌ریا می‌باشبه بویِ گُل، نفسی همدمِ صبا می‌باش

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی پندآموز درباره دوستی واقعی. بیت نخست از مشهورترین ابیات دیوان است: اگر رفیق مهربانی، در پیمان استوار باش؛ همدم خانه و گرمابه و گلستان باش؛ یعنی در همه حال همراه باش. بیت سوم تمثیلی از داستان اسکندر و خضر است: اگر می‌خواهی همنشین خضر باشی، مانند آب حیات از چشم اسکندر پنهان باش؛ یعنی از قدرت‌طلبان دوری کن. بیت هفتم پندی زیباست: تو شمع انجمنی، یک‌زبان و یک‌دل شو.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.