پرش به محتوا
گلپسر

حافظ · غزل شماره ۲۷۴

به دورِ لاله، قدح گیر و بی‌ریا می‌باش

به دورِ لاله، قدح گیر و بی‌ریا می‌باشبه بویِ گُل، نفسی همدمِ صبا می‌باش

نگویمت که همه ساله مِی پرستی کنسه ماه مِی خور و نُه ماه پارسا می‌باش

چو پیرِ سالِک عشقت به مِی حواله کندبنوش و منتظرِ رحمتِ خدا می‌باش

گَرَت هواست که چُون جَم به سِرِّ غیب رسیبیا و همدمِ جامِ جهان‌نما می‌باش

چو غنچه گر چه فروبستگی‌ست کارِ جهانتو همچو بادِ بهاری گره‌گشا می‌باش

وفا مجوی ز کس ور سخن نمی‌شنویبه هرزه طالبِ سیمرغ و کیمیا می‌باش

مریدِ طاعتِ بیگانگان مشو حافظولی معاشرِ رندانِ پارسا می‌باش

متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.

اگر با نیت آمده‌اید

اعتدال را رعایت کن؛ نه افراط و نه تفریط. به جای شکایت از گره‌های کار جهان، خودت گره‌گشای کار دیگران باش.

تعبیر کامل فال با شاه‌بیت و شاهد این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.

درباره این غزل

غزلی در اعتدال و گره‌گشایی. در دوران لاله قدح بگیر و بی‌ریا باش. بیت دوم پندی مشهور و متعادل است: نمی‌گویم همه سال می‌پرستی کن؛ سه ماه می بخور و نه ماه پارسا باش. بیت پنجم از امیدبخش‌ترین ابیات دیوان است: هرچند کار جهان مانند غنچه فروبسته است، تو مانند باد بهار گره‌گشا باش. بیت هفتم پندی در انتخاب همنشین است: مرید طاعت بیگانگان مشو، اما همنشین رندان پارسا باش.

شرح بیت‌ها

بیت ۱به دورِ لاله، قدح گیر و بی‌ریا می‌باش / به بویِ گُل، نفسی همدمِ صبا می‌باش

در دوران لاله قدح بگیر و بی‌ریا باش؛ به بوی گل نفسی همدم صبا باش.

بیت ۲نگویمت که همه ساله مِی پرستی کن / سه ماه مِی خور و نُه ماه پارسا می‌باش

نمی‌گویم همه سال می‌پرستی کن؛ سه ماه می بخور و نه ماه پارسا باش.

بیت ۳چو پیرِ سالِک عشقت به مِی حواله کند / بنوش و منتظرِ رحمتِ خدا می‌باش

وقتی پیر سالک عشق تو را به می حواله کند، بنوش و منتظر رحمت خدا باش.

بیت ۵چو غنچه گر چه فروبستگی‌ست کارِ جهان / تو همچو بادِ بهاری گره‌گشا می‌باش

هرچند کار جهان مانند غنچه فروبسته است، تو مانند باد بهار گره‌گشا باش.

بیت ۷مریدِ طاعتِ بیگانگان مشو حافظ / ولی معاشرِ رندانِ پارسا می‌باش

حافظ، مرید طاعت بیگانگان مشو، اما همنشین رندان پارسا باش.

معنی واژه‌ها

دور لاله
فصل لاله
پارسا
پرهیزگار
سالک
رهرو
جام جهان‌نما
جام جم
فروبستگی
گره‌خوردگی
سیمرغ و کیمیا
دو چیز افسانه‌ای و نایاب
معاشر
همنشین