پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۷۵ دیوان حافظ

صوفی گُلی بچین و مُرَقَّع به خار بخش

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، سخت‌گیری و زهد خشک بی‌حاصل را کنار بگذار و زندگی را ساده‌تر بگیر؛ حافظ به صوفی می‌گوید گلی بچین و خرقه‌ات را به خار ببخش. فال تو پند می‌دهد که از کسی که به مقصود رسیده کمک و راهنمایی بخواهی: ای آن که ره به سرچشمه مقصود برده‌ای، قطره‌ای به من خاکسار ببخش. با فروتنی بخواه تا از تجربه دیگران بهره ببری.

شاه‌بیت فال شما

ای آن که رَه به مشربِ مقصود بُرده‌ایزین بحر، قطره‌ای به منِ خاکسار بخش

متن کامل غزل

صوفی گُلی بچین و مُرَقَّع به خار بخشوین زهدِ خشک را به مِی خوشگوار بخش

طامات و شَطح در رَهِ آهنگِ چنگ نِهتسبیح و طَیلَسان به مِی و مِیگُسار بخش

زُهدِ گران که شاهد و ساقی نمی‌خرنددر حلقهٔ چمن به نسیمِ بهار بخش

راهم شراب لعل زد ای میرِ عاشقانخونِ مرا به چاهِ زَنَخدانِ یار بخش

یا رب به وقتِ گُل، گُنَهِ بنده عفو کنوین ماجرا به سروِ لبِ جویبار بخش

ای آن که رَه به مشربِ مقصود بُرده‌ایزین بحر، قطره‌ای به منِ خاکسار بخش

شکرانه را که چشم تو رویِ بتان ندیدما را به عفو و لطفِ خداوندگار بخش

ساقی چو شاه نوش کند بادهٔ صَبوحگو جامِ زر به حافظِ شب زنده دار بخش

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۷۶ است:

باغبان گر پنج‌روزی صحبتِ گل بایدشبر جفایِ خارِ هجران صبرِ بلبل بایدش

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در کنار نهادن زهد خشک. صوفی، گلی بچین و خرقه وصله‌دارت را به خار ببخش و این زهد خشک را به می خوشگوار بده. بیت دوم می‌گوید سخنان بلندپروازانه صوفیانه (طامات و شطح) را در راه آهنگ چنگ بنه. بیت سوم طنزی دارد: زهد سنگینی را که شاهد و ساقی نمی‌خرند، به نسیم بهار ببخش. بیت پنجم دعایی لطیف است: خدایا در فصل گل گناه بنده را ببخش و این ماجرا را به سرو لب جویبار ببخش.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.