پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۸۳ دیوان حافظ

سحر ز هاتفِ غیبم رسید مژده به گوش

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

ای صاحب فال، هاتف غیب مژده داده است: دوران سختی تمام شده و فضای تازه‌ای پیش روست. این غزل در شادی پایان روزگار سخت‌گیری سروده شده است. فال تو نوید گشایش می‌دهد، اما پندی متعادل هم دارد: در این دوره به خطا فخر نکن و زهد هم نفروش؛ صادق و میانه‌رو باش. کار بزرگان را به خودشان بسپار و بیهوده نخروش.

شاه‌بیت فال شما

دلا! دلالتِ خیرت کنم به راهِ نجاتمکن به فسق مباهات و زهد هم مَفُروش

متن کامل غزل

سحر ز هاتفِ غیبم رسید مژده به گوشکه دورِ شاه‌شجاع است، مِی دلیر بنوش

شد آن که اهلِ نظر بر کناره می‌رفتندهزار گونه سخن در دهان و لب خاموش

به صوتِ چنگ بگوییم آن حکایت‌هاکه از نهفتنِ آن دیگِ سینه می‌زد جوش

شرابِ خانگیِ ترسِ محتسب‌خوردهبه رویِ یار بنوشیم و بانگِ نوشانوش

ز کویِ میکده دوشش به دوش می‌بُردندامامِ شهر که سجاده می‌کشید به دوش

دلا! دلالتِ خیرت کنم به راهِ نجاتمکن به فسق مباهات و زهد هم مَفُروش

محلِ نورِ تَجَلّی‌ست رایِ انور شاهچو قربِ او طلبی در صفایِ نیّت کوش

به جز ثنایِ جلالش مساز وِردِ ضمیرکه هست گوشِ دلش محرمِ پیامِ سروش

رموزِ مصلحتِ مُلک خسروان دانندگدایِ گوشه‌نشینی تو حافظا مَخروش

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۸۴ است:

هاتفی از گوشهٔ میخانه دوشگفت ببخشند گنه، مِی بنوش

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی تاریخی در شادی آغاز پادشاهی شاه شجاع مظفری در شیراز، پس از دوران سخت‌گیری پدرش امیر مبارزالدین. سحر از هاتف غیب مژده رسید که دور شاه شجاع است، می را دلیرانه بنوش. بیت دوم فضای دوران پیشین را نشان می‌دهد: گذشت آن زمان که اهل نظر با هزار سخن در دهان و لب خاموش کنار می‌رفتند. بیت ششم پندی متعادل است: به گناه فخر مکن و زهد هم مفروش. بیت پایانی حافظ را به فروتنی می‌خواند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.