حافظ · غزل شماره ۲۸۳
سحر ز هاتفِ غیبم رسید مژده به گوش
سحر ز هاتفِ غیبم رسید مژده به گوشکه دورِ شاهشجاع است، مِی دلیر بنوش
شد آن که اهلِ نظر بر کناره میرفتندهزار گونه سخن در دهان و لب خاموش
به صوتِ چنگ بگوییم آن حکایتهاکه از نهفتنِ آن دیگِ سینه میزد جوش
شرابِ خانگیِ ترسِ محتسبخوردهبه رویِ یار بنوشیم و بانگِ نوشانوش
ز کویِ میکده دوشش به دوش میبُردندامامِ شهر که سجاده میکشید به دوش
دلا! دلالتِ خیرت کنم به راهِ نجاتمکن به فسق مباهات و زهد هم مَفُروش
محلِ نورِ تَجَلّیست رایِ انور شاهچو قربِ او طلبی در صفایِ نیّت کوش
به جز ثنایِ جلالش مساز وِردِ ضمیرکه هست گوشِ دلش محرمِ پیامِ سروش
رموزِ مصلحتِ مُلک خسروان دانندگدایِ گوشهنشینی تو حافظا مَخروش
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
دوران سختی تمام شده و فضای تازهای پیش روست. در این دوره به گناه فخر نکن و زهد هم نفروش؛ صادق و متعادل باش.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی تاریخی در شادی آغاز پادشاهی شاه شجاع مظفری در شیراز، پس از دوران سختگیری پدرش امیر مبارزالدین. سحر از هاتف غیب مژده رسید که دور شاه شجاع است، می را دلیرانه بنوش. بیت دوم فضای دوران پیشین را نشان میدهد: گذشت آن زمان که اهل نظر با هزار سخن در دهان و لب خاموش کنار میرفتند. بیت ششم پندی متعادل است: به گناه فخر مکن و زهد هم مفروش. بیت پایانی حافظ را به فروتنی میخواند.
شرح بیتها
بیت ۱سحر ز هاتفِ غیبم رسید مژده به گوش / که دورِ شاهشجاع است، مِی دلیر بنوش
سحر از هاتف غیب مژده به گوشم رسید که دور شاه شجاع است، می را دلیرانه بنوش.
بیت ۲شد آن که اهلِ نظر بر کناره میرفتند / هزار گونه سخن در دهان و لب خاموش
گذشت آن زمان که اهل نظر با هزار گونه سخن در دهان و لب خاموش کنار میرفتند.
بیت ۵ز کویِ میکده دوشش به دوش میبُردند / امامِ شهر که سجاده میکشید به دوش
دیشب امام شهر را که سجاده به دوش میکشید، دوشبهدوش از کوی میکده میبردند.
بیت ۶دلا! دلالتِ خیرت کنم به راهِ نجات / مکن به فسق مباهات و زهد هم مَفُروش
ای دل، تو را به راه نجات راهنمایی میکنم: به گناه فخر مکن و زهد هم مفروش.
بیت ۹رموزِ مصلحتِ مُلک خسروان دانند / گدایِ گوشهنشینی تو حافظا مَخروش
رازهای مصلحت ملک را پادشاهان میدانند؛ حافظ، تو گدای گوشهنشینی، خروش مکن.
معنی واژهها
- هاتف غیب
- ندادهنده پنهان
- شاه شجاع
- پادشاه آل مظفر (حکومت ۷۵۹ تا ۷۸۶ ق)
- اهل نظر
- صاحبدلان
- محتسب
- بازرس
- مباهات
- فخر
- رای انور
- اندیشه روشن
- سروش
- فرشته پیامآور