حافظ · غزل شماره ۲۸۴
هاتفی از گوشهٔ میخانه دوش
هاتفی از گوشهٔ میخانه دوشگفت ببخشند گنه، مِی بنوش
لطفِ الهی بِکُنَد کارِ خویشمژدهٔ رحمت برساند سروش
این خِرَدِ خام به میخانه بَرتا مِیِ لعل آوَرَدَش خون به جوش
گرچه وصالش نه به کوشش دهندهر قَدَر ای دل که توانی بکوش
لطفِ خدا بیشتر از جرمِ ماستنکتهٔ سربسته چه دانی؟ خموش
گوشِ من و حلقهٔ گیسویِ یاررویِ من و خاکِ درِ مِی فروش
رندیِ حافظ نه گناهیست صَعببا کَرَمِ پادشه عیب پوش
داورِ دین، شاه شجاع، آن که کردروحِ قدس حلقهٔ امرش به گوش
ای مَلِکُ العَرش مرادش بدهو از خطرِ چشمِ بَدَش دار گوش
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
لطف خدا بیشتر از خطاهای توست؛ ناامید نشو. هرچند نتیجه در دست تو نیست، تا میتوانی تلاش کن.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی امیدبخش در رحمت الهی. دیشب هاتفی از گوشه میخانه گفت: گناه را میبخشند، می بنوش. بیت دوم مشهور است: لطف الهی کار خود را میکند و سروش مژده رحمت میرساند. بیت چهارم پندی ژرف است: هرچند وصال را با کوشش نمیدهند، ای دل هر قدر میتوانی بکوش. بیت پنجم از امیدبخشترین ابیات دیوان است: لطف خدا بیشتر از جرم ماست؛ نکته سربسته را چه میدانی؟ خاموش. در پایان از شاه شجاع ستایش میکند.
شرح بیتها
بیت ۱هاتفی از گوشهٔ میخانه دوش / گفت ببخشند گنه، مِی بنوش
دیشب هاتفی از گوشه میخانه گفت: گناه را میبخشند، می بنوش.
بیت ۲لطفِ الهی بِکُنَد کارِ خویش / مژدهٔ رحمت برساند سروش
لطف الهی کار خود را میکند و سروش مژده رحمت را میرساند.
بیت ۴گرچه وصالش نه به کوشش دهند / هر قَدَر ای دل که توانی بکوش
هرچند وصال او را با کوشش نمیدهند، ای دل هر قدر که میتوانی بکوش.
بیت ۵لطفِ خدا بیشتر از جرمِ ماست / نکتهٔ سربسته چه دانی؟ خموش
لطف خدا بیشتر از جرم ماست؛ تو نکته سربسته را چه میدانی؟ خاموش باش.
بیت ۷رندیِ حافظ نه گناهیست صَعب / با کَرَمِ پادشه عیب پوش
رندی حافظ گناه سختی نیست، با کرم پادشاه عیبپوش.
معنی واژهها
- هاتف
- ندادهنده غیبی
- سروش
- فرشته پیامآور
- خرد خام
- عقل ناپخته
- صعب
- دشوار
- روح قدس
- جبرئیل
- ملک العرش
- پادشاه عرش؛ خدا