پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۸۹ دیوان حافظ

مَجمَعِ خوبی و لطف است عِذار چو مَهَش

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

ای صاحب فال، به کسی دل بسته‌ای که زیبا و دلپذیر است، اما هنوز تجربه و پختگی کافی ندارد؛ حافظ می‌گوید بهتر است دلم را از او نگه دارم، که بد و نیک روزگار را ندیده و نگه‌داشتن دل را نمی‌داند. فال تو هشدار می‌دهد که انتظار زیادی نداشته باشی و با صبر و مراقبت رفتار کنی. برایش دعای مهر و وفا کن و بگذار زمان پخته‌اش کند.

شاه‌بیت فال شما

من همان بِه که از او نیک نگه دارم دلکه بد و نیک ندیده‌ست و ندارد نِگَهَش

متن کامل غزل

مَجمَعِ خوبی و لطف است عِذار چو مَهَشلیکَنَش مِهر و وفا نیست خدایا بِدَهَش

دلبرم شاهد و طفل است و به بازی روزیبِکُشد زارم و در شرع نباشد گُنَهَش

من همان بِه که از او نیک نگه دارم دلکه بد و نیک ندیده‌ست و ندارد نِگَهَش

بویِ شیر از لبِ همچون شِکَرَش می‌آیدگرچه خون می‌چکد از شیوهٔ چشمِ سیَهَش

چارده ساله بُتی چابُکِ شیرین دارمکه به جان حلقه به گوش است مَهِ چاردَهَش

از پِی آن گُلِ نورُستِه دلِ ما یاربخود کجا شد که ندیدیم در این چند گَهَش؟

یارِ دلدارِ من ار قلب بدین سان شِکَنَدبِبَرَد زود به جانداریِ خود پادشهَش

جان به شکرانه کنم صرف گَر آن دانهٔ دُرصدفِ سینهٔ حافظ بُوَد آرامگَهَش

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۹۰ است:

دلم رمیده شد و غافلم منِ درویشکه آن شِکاریِ سرگشته را چه آمد پیش

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در وصف معشوقی جوان و خام که هنوز بد و نیک روزگار را نیازموده است. چهره ماه‌گونش مجمع خوبی و لطف است، اما مهر و وفا ندارد؛ خدایا به او ببخش. بیت سوم پندی احتیاط‌آمیز است: بهتر است دلم را از او نگه دارم، که بد و نیک ندیده و نگه‌داشتن دل را نمی‌داند. بیت ششم نگرانی از غیبت اوست: خدایا دل ما در پی آن گل نورسته کجا رفت که این چند گاه او را ندیدیم؟

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.