پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۹ دیوان حافظ

ما را زِ خیالِ تو چه پروایِ شراب است؟

تعبیر فال

پیام کلی: هشدار

حافظ در این غزل می‌گوید بی‌حضور دوست، حتی شراب بهشت هم عذاب است. شاید تو هم چیزهایی به دست آورده‌ای، اما جای یک نفر یا یک حس در میانشان خالی است. فال تو هشدار می‌دهد که بیدار بمان؛ بسیاری از چیزهای درخشان سراب‌اند و فرصت‌های واقعی را باید پیش از گذشتن دریافت. آنچه راستین است را محکم نگه دار و دل به جلوه‌های گذرا نبند.

شاه‌بیت فال شما

سبز است در و دشت بیا تا نگذاریمدست از سرِ آبی که جهان جمله سراب است

متن کامل غزل

ما را زِ خیالِ تو چه پروایِ شراب است؟خُم گو سر خود گیر، که خُمخانه خراب است

گر خَمر بهشت است بریزید که بی دوستهر شَربَتِ عَذبَم که دهی، عینِ عذاب است

افسوس که شُد دلبر و در دیدهٔ گریانتحریرِ خیالِ خطِ او نقشِ بر آب است

بیدار شو ای دیده که ایمن نتوان بودزین سیلِ دمادم که در این منزلِ خواب است

معشوق عیان می‌گذرد بر تو، ولیکناغیار همی‌بیند از آن بسته نقاب است

گل بر رخِ رنگین تو تا لطفِ عرق دیددر آتشِ شوق از غمِ دل، غرقِ گلاب است

سبز است در و دشت بیا تا نگذاریمدست از سرِ آبی که جهان جمله سراب است

در کُنجِ دِماغم مطلب جای نصیحتکـ‌این گوشه پر از زمزمهٔ چنگ و رَباب است

حافظ چه شد ار عاشق و رند است و نظربازبس طُورِ عجب لازمِ ایامِ شباب است

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۰ است:

زلفت هزار دل به یکی تار مو ببستراه هزار چاره‌گر از چارسو ببست

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

حافظ می‌گوید با خیال یار، پروای شراب ندارد و اگر شراب بهشت هم بی‌دوست باشد، عین عذاب است. تصویر نقش بر آب شدن خیال یار در چشم گریان، بی‌ثباتی وصال را نشان می‌دهد. شاعر به چشم خود نهیب می‌زند که بیدار شود، زیرا در این منزل خواب، سیل پی‌درپی می‌آید. بیت هفتم از پندهای مشهور است: جهان همه سراب است، پس دست از آب حقیقی (لحظه‌های خوش) برنداریم.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.