پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۹۵ دیوان حافظ

سَحَر به بویِ گلستان دَمی شدم در باغ

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، این غزل بهاری از صبحی در باغ می‌گوید که گل از زیبایی و جوانی چنان مغرور است که از دل بلبل فارغ است. پیام فال تو در بیت آخر است: شادی و جوانی را مانند گل غنیمت بدان، که زود می‌گذرد. حافظ با اشاره‌ای قرآنی می‌گوید بر پیام‌آور جز رساندن پیام نیست؛ پیام را گرفتی، باقی به تصمیم خودت است.

شاه‌بیت فال شما

نشاط و عیش و جوانی چو گُل غنیمت دانکه حافظا نَبُوَد بر رسول غیر بَلاغ

متن کامل غزل

سَحَر به بویِ گلستان دَمی شدم در باغکه تا چو بلبلِ بیدل کُنَم عِلاجِ دِماغ

به جلوهٔ گلِ سوری نگاه می‌کردمکه بود در شبِ تیره به روشنی چو چراغ

چُنان به حُسن و جوانیِ خویشتن مغرورکه داشت از دلِ بلبل هزار گونه فَراغ

گشاده نرگسِ رعنا ز حسرت آب از چشمنهاده لاله ز سودا به جان و دل صد داغ

زبان کشیده چو تیغی به سرزنش سوسندهان گُشاده شقایق چو مردمِ ایغاغ

یکی چو باده پرستان صُراحی اندر دستیکی چو ساقیِ مستان به کف گرفته اَیاغ

نشاط و عیش و جوانی چو گُل غنیمت دانکه حافظا نَبُوَد بر رسول غیر بَلاغ

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۹۶ است:

طالع اگر مدد دهد، دامنَش آوَرَم به کفگر بکِشم زهی طرب، ور بکُشد زهی شرف

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی بهاری در وصف صبح باغ. سحر به بوی گلستان دمی به باغ رفتم تا مانند بلبل بیدل دماغم را درمان کنم. حافظ در باغ گل سرخ را می‌بیند که از زیبایی و جوانی چنان مغرور است که از دل بلبل هزار گونه فراغت دارد. سپس هر گل را در حالی تصویر می‌کند: نرگس از حسرت اشک در چشم، لاله با صد داغ، سوسن با زبان سرزنش. بیت پایانی به آیه قرآن اشاره دارد: شادی و جوانی را مانند گل غنیمت بدان، که بر رسول جز پیام رساندن نیست.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.