پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۲۹۸ دیوان حافظ

مقامِ امن و میِ بی‌غَش و رفیقِ شفیق

تعبیر فال

پیام کلی: پند

از مشهورترین بیت‌های دیوان پیام فال توست: «دریغ و درد که تا این زمان ندانستم که کیمیای سعادت رفیق بود، رفیق». کیمیای خوشبختی، دوست واقعی است. حافظ سه نعمت بزرگ را برمی‌شمارد: جای امن، دل آسوده و رفیق مهربان. اگر این‌ها را داری، زهی توفیق! فال تو می‌گوید قدر رفیق خوبت را بدان و همین هفته وقتی را با او بگذران.

شاه‌بیت فال شما

دریغ و دَرد که تا این زمان ندانستمکه کیمیایِ سعادت، رفیق بود، رفیق

متن کامل غزل

مقامِ امن و میِ بی‌غَش و رفیقِ شفیقگَرَت مدام میسّر شود، زهی توفیق

جهان و کارِ جهان جمله هیچ بَر هیچ استهزار بار من این نکته کرده‌ام تحقیق

دریغ و دَرد که تا این زمان ندانستمکه کیمیایِ سعادت، رفیق بود، رفیق

به مَأمَنی رو و فرصت شمُر غنیمتِ وقتکه در کمینگهِ عمرند قاطعانِ طریق

بیا که توبه ز لعلِ نگار و خندهٔ جامحکایتی‌ست که عقلش نمی‌کُند تصدیق

اگر چه مویِ میانت به چون منی نرسدخوش است خاطرم از فکرِ این خیالِ دقیق

حلاوتی که تو را در چَهِ زَنَخدان استبه کُنهِ آن نرسد صد‌ هزار فکرِ عمیق

اگر به رنگِ عقیقی شد اشکِ من، چه عَجب؟که مُهرِ خاتمِ لَعلِ تو هست همچو عقیق

به خنده گفت که «حافظ! غلامِ طبعِ تواَم»ببین که تا به چه حدَّم همی کُند تحمیق

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۲۹۹ است:

اگر شراب خوری جُرعه‌ای فشان بر خاکاز آن گناه که نَفعی رسد به غیر، چه باک؟

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از مشهورترین غزل‌های حافظ که سه نعمت بزرگ را برمی‌شمارد. جای امن و می بی‌غش و رفیق مهربان؛ اگر همیشه میسر شود، زهی توفیق. بیت دوم حکمتی ژرف است: جهان و کار جهان همه هیچ در هیچ است؛ هزار بار این نکته را آزموده‌ام. بیت سوم از پرکاربردترین ابیات دیوان است: دریغ و درد که تا امروز ندانستم که کیمیای سعادت رفیق بود، رفیق. بیت چهارم پندی است: به پناهگاهی برو و وقت را غنیمت بشمار، که راهزنان در کمینگاه عمرند.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.