پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳ دیوان حافظ

اگر آن تُرکِ شیرازی به‌‌ دست‌ آرَد دلِ ما را

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

فال شما از مشهورترین غزل‌های دیوان است و بوی شادی و دلدادگی می‌دهد. دلت چیزی را چنان می‌خواهد که حاضری برایش بسیار ببخشی، و این شور نشانه صدق نیت توست. حافظ می‌گوید از زیبایی‌های نزدیک و در دسترس غافل نشو و خود را در معماهایی که کسی نگشوده گرفتار نکن. پند دلسوزان را بشنو؛ با دلی شاد و گشاده، کارت به سامان می‌رسد.

شاه‌بیت فال شما

اگر آن تُرکِ شیرازی به‌‌ دست‌ آرَد دلِ ما رابه خال هِندویَش بَخشَم سَمَرقند و بُخارا را

متن کامل غزل

اگر آن تُرکِ شیرازی به‌‌ دست‌ آرَد دلِ ما رابه خال هِندویَش بَخشَم سَمَرقند و بُخارا را

بده ساقی مِیِ باقی که در جَنَّت نخواهی یافتکنارِ آبِ رُکناباد و گُل‌گَشتِ مُصَلّا را

فَغان! کاین لولیانِ شوخِ شیرین‌کارِ شهرآشوبچُنان بُردند صبر از دل که تُرکان خوانِ یَغما را

ز عشقِ ناتمامِ ما جمالِ یار مُستَغنی‌ استبه آب و رنگ و خال و خط چه حاجت رویِ زیبا را؟

مَن از آن حُسنِ روزاَفزون که یوسُف داشت دانستمکه عشق از پردهٔ عِصمت بُرون آرَد زُلِیخا را

اگر دشنام فرمایی و گَر نفرین دعا گویمجوابِ تلخ می‌زیبَد لبِ لَعلِ شِکرخا را

نصیحت گوش کن جانا که از جان دوست‌تر دارندجوانانِ سعادتمند پندِ پیرِ دانا را

حَدیث از مُطرب و مِی گو و رازِ دَهر کمتر جوکه کس نَگشود و نَگشاید به حکمت این مُعمّا را

غزل گفتی و دُر سُفتی بیا و خوش بخوان حافظکه بر نظمِ تو اَفشانَد فَلَک عِقد ثُریّا را

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۴ است:

صبا به لُطف بگو آن غزالِ رَعنا راکه سَر به کوه و بیابان تو داده‌ای ما را

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

از مشهورترین غزل‌های حافظ. شاعر با اغراقی شیرین می‌گوید اگر آن زیباروی شیرازی دلش را به دست آورد، سمرقند و بخارا را به خال او می‌بخشد. از رکن‌آباد و مصلای شیراز همچون بهشتی زمینی یاد می‌کند و در پایان پند می‌دهد که راز روزگار را با خرد نمی‌توان گشود؛ بهتر است از شادی و هنر سخن گفت. داستان دیدار حافظ و تیمور بر سر این غزل، افسانه‌ای مشهور است که پشتوانه تاریخی ندارد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.