پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۰۱ دیوان حافظ

ای دلِ ریشِ مرا با لبِ تو حقِّ نمک

تعبیر فال

پیام کلی: پند

ای صاحب فال، اگر کسی در صداقت و خلوص تو شک دارد، حافظ راه را نشان داده است: در خلوص من شک داری؟ آزمایش کن؛ عیار زر خالص را کسی مانند محک نمی‌شناسد. بگذار زمان و تجربه داوری کند. فال تو پند می‌دهد که حق دوستی را نگه داری، حتی وقتی راهتان جدا می‌شود؛ حافظ هنگام رفتن می‌گوید: حق نمک را نگه دار، خدا همراهت.

شاه‌بیت فال شما

در خلوصِ مَنَت ار هست شکی، تجربه کنکس عیارِ زرِ خالص نشناسد چو محَک

متن کامل غزل

ای دلِ ریشِ مرا با لبِ تو حقِّ نمکحق نگه دار که من می‌روم، الله مَعَک

تویی آن گوهرِ پاکیزه که در عالمِ قدسذکرِ خیرِ تو بُوَد حاصلِ تسبیحِ مَلَک

در خلوصِ مَنَت ار هست شکی، تجربه کنکس عیارِ زرِ خالص نشناسد چو محَک

گفته بودی که شَوَم مست و دو بوست بدهموعده از حد بشد و ما نه دو دیدیم و نه یَک

بگشا پستهٔ خندان و شِکَرریزی کنخلق را از دهنِ خویش مَیَنداز به شک

چرخ برهم زنم ار غیرِ مرادم گرددمن نه آنم که زبونی کشَم از چرخِ فلک

چون بَرِ حافظِ خویشش نگذاری باریای رقیب از بَرِ او یک دو قدم دورتَرَک

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۰۲ است:

خوش خبر باشی ای نسیمِ شِمالکه به ما می‌رسد زمانِ وصال

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در وداع و پاسداشت حق دوستی. ای که دل زخمی من با لب تو حق نمک دارد، حق را نگه دار که من می‌روم؛ «خدا همراهت». بیت سوم پندی مشهور است: اگر در خلوص من شک داری آزمایش کن، که عیار زر خالص را هیچ کس مانند محک نمی‌شناسد. بیت چهارم گله‌ای شیرین از وعده‌ای عمل‌نشده است. بیت ششم عزت نفس عاشق است: اگر چرخ به غیر مراد من بگردد آن را بر هم می‌زنم؛ من اهل خواری کشیدن از فلک نیستم.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.