پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۰۴ دیوان حافظ

دارایِ جهان نصرتِ دین خسروِ کامل

تعبیر فال

پیام کلی: امید

چرخ روزگار سرانجام بر مدار عدل می‌گردد؛ این پیام فال توست: «دور فلکی یکسره بر منهج عدل است؛ خوش باش که ظالم نبرد راه به منزل». اگر از بی‌عدالتی یا ستمی رنجیده‌ای، آسوده باش؛ ستمگر به مقصد نمی‌رسد. حافظ در بیت پایانی می‌گوید برای معیشت اندیشه باطل مکن؛ روزی تو رسیدنی است. با دلی آرام کارت را ادامه بده.

شاه‌بیت فال شما

دورِ فلکی یکسَره بر مَنْهَجِ عدل استخوش باش که ظالم نَبَرد راه به منزل

متن کامل غزل

دارایِ جهان نصرتِ دین خسروِ کاملیَحیَی بنِ مُظَفَّر مَلِکِ عالمِ عادل

ای درگهِ اسلام پناهِ تو گشادهبر رویِ زمین روزنهٔ جان و دَرِ دل

تعظیمِ تو بر جان و خِرَد واجب و لازماِنعام تو بر کون و مکان فایض و شامل

روزِ ازل از کِلکِ تو یک قطره سیاهیبر رویِ مَه افتاد که شد حلِّ مسائل

خورشید چو آن خالِ سیَه دید، به دل گفتای کاج که من بودَمی آن هندویِ مقبل

شاها فلک از بزمِ تو در رقص و سَماع استدستِ طَرَب از دامنِ این زمزمه مَگسِل

مِی نوش و جهان بخش که از زلفِ کمندتشد گردنِ بدخواه گرفتار سَلاسِل

دورِ فلکی یکسَره بر مَنْهَجِ عدل استخوش باش که ظالم نَبَرد راه به منزل

حافظ قلمِ شاه جهان مُقسِمِ رزق استاز بهرِ معیشت مَکُن اندیشهٔ باطل

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۰۵ است:

به وقت گُل شدم از توبهٔ شراب خجِلکه کَس مباد ز کِردارِ ناصَواب خجِل

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

قصیده‌گونه‌ای در ستایش نصرت‌الدین شاه یحیی از فرمانروایان آل مظفر. دارای جهان، یاری‌دهنده دین، خسرو کامل، یحیی بن مظفر، پادشاه عالم عادل. بیت چهارم تصویری شاعرانه دارد: روز ازل از قلم تو قطره‌ای سیاهی بر روی ماه افتاد و مسائل حل شد. بیت هشتم پیام اصلی را دارد: گردش فلک یکسره بر راه عدل است؛ خوش باش که ستمگر به منزل نمی‌رسد. بیت پایانی: قلم شاه تقسیم‌کننده روزی است؛ برای معاش اندیشه باطل مکن.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.