پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۰۸ دیوان حافظ

ای رُخَت چون خُلد و لَعلَت سَلسَبیل

تعبیر فال

پیام کلی: صبر

هدفت دور و توانت اندک به نظر می‌رسد؛ حافظ در بیتی که مثل شده می‌گوید: «پای ما لنگ است و منزل بس دراز؛ دست ما کوتاه و خرما بر نخیل». فال تو صبر و تدبیر می‌خواهد. گام‌های کوچک بردار و از کسانی که توان بیشتری دارند کمک بخواه. حافظ دعا می‌کند آتش جانش مانند آتش ابراهیم سرد شود؛ این سختی هم به گلستان بدل می‌شود.

شاه‌بیت فال شما

پای ما لَنگ است و منزل بس درازدست ما کوتاه و خرما بر نَخیل

متن کامل غزل

ای رُخَت چون خُلد و لَعلَت سَلسَبیلسَلسَبیلت کرده جان و دل سَبیل

سبزپوشانِ خَطَت بر گِردِ لبهمچو مورانند گِردِ سَلسَبیل

ناوَکِ چشمِ تو در هر گوشه‌ایهمچو من افتاده دارد صد قَتیل

یا رب این آتش که در جانِ من استسرد کن زان سان که کردی بر خلیل

من نمی‌یابم مجال ای دوستانگرچه دارد او جمالی بس جمیل

پای ما لَنگ است و منزل بس درازدست ما کوتاه و خرما بر نَخیل

حافظ از سرپنجهٔ عشقِ نگارهمچو مور افتاده شد در پایِ پیل

شاهِ عالم را بقا و عِزّ و نازباد و هر چیزی که باشد زین قَبیل

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۰۹ است:

عشقبازیّ و جوانیّ و شرابِ لَعلْ‌فاممجلسِ اُنس و حریفِ همدم و شُربِ مدام

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در ستایش یار و ناتوانی عاشق. ای که رخت مانند بهشت و لبت مانند سلسبیل (چشمه بهشتی) است. بیت چهارم دعایی با اشاره به داستان ابراهیم است: خدایا این آتش را که در جان من است سرد کن، همان‌گونه که بر خلیل کردی. بیت ششم از مشهورترین مثل‌های فارسی شده است: پای ما لنگ است و منزل بسیار دراز؛ دست ما کوتاه است و خرما بر نخل. بیت هفتم تمثیل مور در پای پیل است.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.