حافظ · غزل شماره ۳۰۹
عشقبازیّ و جوانیّ و شرابِ لَعلْفام
عشقبازیّ و جوانیّ و شرابِ لَعلْفاممجلسِ اُنس و حریفِ همدم و شُربِ مدام
ساقیِ شِکَّردهان و مُطربِ شیرینسخنهمنشینی نیککردار و ندیمی نیکنام
شاهدی از لطف و پاکی رَشکِ آبِ زندگیدلبری در حُسن و خوبی غیرتِ ماهِ تمام
بَزمگاهی دلنِشان، چون قصرِ فردوسِ بَرینگلشنی پیرامُنَش چون روضهٔ دارُالسَّلام
صفنشینان نیکخواه و پیشکاران باادبدوستداران صاحباسرار و حریفان دوستکام
بادهٔ گلرنگِ تلخِ تیزِ خوشخوارِ سَبُکنُقلَش از لَعلِ نگار و نَقلَش از یاقوتِ خام
غمزهٔ ساقی به یَغمایِ خِرَد آهِخته تیغزلفِ جانان از برایِ صیدِ دل گستردهدام
نکتهدانی بَذلهگو چون حافظِ شیرینسخنبخششآموزی جهانافروز چون حاجی قوام
هر که این عِشرت نخواهد خوشدلی بر وی تباهوان که این مجلس نجوید زندگی بر وی حرام
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
خوشبختی در همنشینی با آدمهای خوب است. مجلسی گرم با دوستان باادب و مهربان ترتیب بده.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی که تصویر کامل یک مجلس آرمانی را ترسیم میکند. عشقبازی و جوانی و شراب لعلرنگ، مجلس انس و همدم همدل و نوشیدن مدام؛ ساقی شکردهان و مطرب شیرینسخن، همنشین نیکوکار و ندیم نیکنام. هر بیت یکی از اجزای این مجلس را برمیشمارد. در بیت هشتم از حاجی قوامالدین حسن، وزیر نیکوکار و بخشنده شاه ابواسحاق، یاد میکند. بیت پایانی نتیجه میگیرد: هر کس این مجلس را نجوید، زندگی بر او حرام است.
شرح بیتها
بیت ۱عشقبازیّ و جوانیّ و شرابِ لَعلْفام / مجلسِ اُنس و حریفِ همدم و شُربِ مدام
عشقبازی و جوانی و شراب لعلرنگ، مجلس انس و همدم همدل و نوشیدن پیوسته.
بیت ۲ساقیِ شِکَّردهان و مُطربِ شیرینسخن / همنشینی نیککردار و ندیمی نیکنام
ساقی شکردهان و مطرب شیرینسخن، همنشین نیکوکار و ندیم نیکنام.
بیت ۵صفنشینان نیکخواه و پیشکاران باادب / دوستداران صاحباسرار و حریفان دوستکام
صفنشینان نیکخواه و پیشکاران باادب، دوستداران رازدار و همدمان دوستکام.
بیت ۸نکتهدانی بَذلهگو چون حافظِ شیرینسخن / بخششآموزی جهانافروز چون حاجی قوام
نکتهدانی بذلهگو مانند حافظ شیرینسخن، بخشندهای جهانافروز مانند حاجی قوام.
بیت ۹هر که این عِشرت نخواهد خوشدلی بر وی تباه / وان که این مجلس نجوید زندگی بر وی حرام
هر کس این شادی را نخواهد، خوشدلی بر او تباه باد؛ و هر کس این مجلس را نجوید، زندگی بر او حرام.
معنی واژهها
- لعلفام
- سرخرنگ
- شرب مدام
- نوشیدن پیوسته
- ندیم
- همنشین
- دارالسلام
- بهشت
- نقل
- تنقلات؛ و نیز سخن
- یغما
- تاراج
- حاجی قوام
- قوامالدین حسن، وزیر شاه ابواسحاق