پرش به محتوا
گلپسر

فال شما · غزل شماره ۳۱۰ دیوان حافظ

مرحبا طایرِ فَرُّخ پِیِ فرخنده پیام

تعبیر فال

پیام کلی: بشارت

پیامی خوش در راه است؛ حافظ به پرنده خجسته‌پیام خوشامد می‌گوید: خوش آمدی، چه خبر؟ دوست کجاست؟ فال تو نوید خبری خوش را می‌دهد. بیت سوم هم پیامی ژرف دارد: ماجرای من و معشوق پایانی ندارد، چون هر چه آغاز ندارد پایان نمی‌پذیرد. پیوندی که ریشه عمیق دارد به آسانی از بین نمی‌رود؛ زمان صداقتت را ثابت می‌کند.

شاه‌بیت فال شما

مرحبا طایرِ فَرُّخ پِیِ فرخنده پیامخیرِ مقدم چه خبر؟ دوست کجا؟ راه کدام؟

متن کامل غزل

مرحبا طایرِ فَرُّخ پِیِ فرخنده پیامخیرِ مقدم چه خبر؟ دوست کجا؟ راه کدام؟

یا رب این قافله را لطفِ ازل بدرقه بادکه از او خصم به دام آمد و معشوقه به کام

ماجرایِ من و معشوقِ مرا پایان نیستهر چه آغاز ندارد نپذیرد انجام

گل ز حَد بُرد تَنَعُّم نفسی رخ بنماسرو می‌نازد و خوش نیست خدا را بخرام

زلفِ دلدار چو زُنّار همی‌فرمایدبرو ای شیخ که شد بر تنِ ما خرقه حرام

مرغِ روحم که همی‌زد ز سرِ سِدره صَفیرعاقبت دانهٔ خالِ تو فِکَندَش در دام

چشمِ بیمارِ مرا خواب نه در خور باشدمن لَهُ یَقتُلُ داءٌ دَنَفٌ کیفَ یَنام؟

تو تَرَحُّم نکنی بر منِ مُخلص گفتمذاکَ دعوایَ و ها انتَ و تِلکَ الایّام

حافظ ار میل به ابرویِ تو دارد شایدجای در گوشهٔ محراب کنند اهلِ کلام

شاهد فال

به رسم قدیم، پس از خواندن فال، نخستین بیت غزل بعدی را «شاهد» می‌گیرند تا پیام فال را تأیید کند. شاهد فال شما مطلع غزل ۳۱۱ است:

عاشقِ رویِ جوانی خوشِ نوخاسته‌اموز خدا دولتِ این غم به دعا خواسته‌ام

غزل کامل شاهد و شرح آن

درباره این غزل

غزلی در خوشامد به پیک یار. آفرین ای پرنده خجسته‌قدم پیام‌آور؛ خوش آمدی، چه خبر؟ دوست کجاست؟ راه کدام است؟ بیت سوم از ابیات فلسفی مشهور است: ماجرای من و معشوق پایانی ندارد؛ هر چه آغاز ندارد، پایان نمی‌پذیرد؛ اشاره به ازلی بودن عشق. بیت هفتم عربی است: کسی که دردی کشنده او را بیمار کرده، چگونه بخوابد؟ بیت هشتم نیز عربی است: این ادعای من است و این تو و این روزگار؛ یعنی زمان داوری خواهد کرد.

شرح بیت به بیت و معنی واژه‌های این غزل

فال حافظ رسمی فرهنگی و بهانه‌ای برای خواندن شعر است. تعبیرها برداشتی ادبی از غزل‌اند، نه پیشگویی؛ برای تصمیم‌های مهم زندگی به آن‌ها تکیه نکنید.