حافظ · غزل شماره ۳۱۱
عاشقِ رویِ جوانی خوشِ نوخاستهام
عاشقِ رویِ جوانی خوشِ نوخاستهاموز خدا دولتِ این غم به دعا خواستهام
عاشق و رِند و نظربازم و میگویم فاشتا بدانی که به چندین هنر آراستهام
شَرمَم از خرقهٔ آلودهٔ خود میآیدکه بر او وصله به صد شُعبده پیراستهام
خوش بسوز از غَمَش ای شمع که اینک من نیزهم بدین کار کمربسته و برخاستهام
با چُنین حیرتم از دست بِشُد صرفهٔ کاردر غم افزودهام آنچ از دل و جان کاستهام
همچو حافظ به خرابات رَوَم جامه قبابو که در بَر کَشَد آن دلبرِ نوخاستهام
متن بر پایه تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، به نقل از گنجور.
اگر با نیت آمدهاید
صداقت درباره خودت ارزشمند است، حتی اگر همه آن را نپسندند. از ظاهرسازی دست بردار و خودت باش.
تعبیر کامل فال با شاهبیت و شاهد این غزل
فال حافظ رسمی فرهنگی و سرگرمی است، نه پیشگویی.
درباره این غزل
غزلی بیپروا در اعتراف به عشق و رندی. عاشق روی جوانی خوش و نوخاستهام و دولت این غم را با دعا از خدا خواستهام. بیت دوم از صریحترین ابیات حافظ است: عاشق و رند و نظربازم و آشکارا میگویم تا بدانی به چه هنرهایی آراستهام. بیت سوم خودانتقادی است: از خرقه آلوده خود شرم دارم که با صد شعبده بر آن وصله پیراستهام؛ یعنی از ظاهرسازی گذشته پشیمانم.
شرح بیتها
بیت ۱عاشقِ رویِ جوانی خوشِ نوخاستهام / وز خدا دولتِ این غم به دعا خواستهام
عاشق روی جوانی خوش و نوخاستهام و دولت این غم را با دعا از خدا خواستهام.
بیت ۲عاشق و رِند و نظربازم و میگویم فاش / تا بدانی که به چندین هنر آراستهام
عاشق و رند و نظربازم و آشکارا میگویم، تا بدانی به چه هنرهایی آراستهام.
بیت ۳شَرمَم از خرقهٔ آلودهٔ خود میآید / که بر او وصله به صد شُعبده پیراستهام
از خرقه آلوده خود شرم دارم که با صد شعبده بر آن وصله آراستهام.
بیت ۵با چُنین حیرتم از دست بِشُد صرفهٔ کار / در غم افزودهام آنچ از دل و جان کاستهام
با این حیرت، حساب کار از دستم رفت؛ هر چه از دل و جان کاستهام، به غم افزودهام.
معنی واژهها
- نوخاسته
- تازهرسیده، جوان
- نظرباز
- اهل نگاه عاشقانه
- فاش
- آشکار
- شعبده
- تردستی
- پیراستن
- آراستن
- صرفه
- حساب و سود
- قبا
- جامه چاکخورده